ก่อนกระเช้าเทียนเหมินซานจะออก ก่อนรถเข้าอุทยานอู่หลิงหยวนจะเต็ม คนจางเจียเจี้ยนั่งซดหมี่เฝินเส้นข้าวร้อนๆ ตักพริกดองใส่เอง — มื้อเช้าชามละไม่ถึง ¥15 ที่ทำให้เดินเขาทั้งวันไหว และได้รสเมืองหูหนานจริงกว่าบุฟเฟต์โรงแรมไหนๆ
เคยเจอไหม — ไปจางเจียเจี้ย ตื่นกินบุฟเฟต์โรงแรม แล้วต่อแถวขึ้นกระเช้าทั้งเช้าจนหิวกลางเขา บอกตรงๆ ว่าวิธีที่คนท้องถิ่นทำคือลุกก่อน แวะร้านหมี่เฝินใกล้ที่พักก่อนเลย — ซดชามร้อนๆ ตักพริกดองกับถั่วดองใส่เอง อิ่มแบบเบาท้องแต่อยู่ได้ยาว แล้วค่อยไปขึ้นเขา
จางเจียเจี้ยอยู่ในมณฑล หูหนาน (湖南) เขตของชาว ถู่เจีย (土家族) มื้อเช้าที่นี่จึงไม่ใช่แค่กาแฟกับขนมปัง แต่เป็นจานท้องถิ่นที่ครองโต๊ะเช้าจริงๆ — ตัวเอกคือ หมี่เฝิน (米粉) เส้นข้าวลื่นในน้ำซุปกระดูกใส ใส่เนื้อวัว หมู หรือถั่วฝักยาวดองผัด รอบๆ มี โหยวปาป่า แป้งข้าวทอดกรอบ ฉือป่า ข้าวเหนียวตำย่าง โต้วเจียง+โหยวเถียว นมถั่วเหลืองกับปาท่องโก๋ และ ข้าวต้มกับผักดองหูหนาน สำหรับคนอยากกินนวลๆ — ทั้งหมดราคาไม่เกิน ¥10–25 (~฿50–125) ต่อคน
หน้านี้พาคุณรู้จักอาหารเช้าจางเจียเจี้ยทีละอย่างแบบตรงไปตรงมา — กินที่ไหน กินยังไง สั่งให้ไม่เผ็ดเกินไปยังไง เปิดกี่โมง และอันไหนเหมาะกับเช้าที่ต้องรีบขึ้นเขา ส่วนรสรมควัน-หมักดองของถู่เจียแบบเจาะลึก เราแยกเล่มไว้ให้อ่านต่อท้ายหน้าด้วย
ถ้ามีเวลากินได้อย่างเดียวก่อนขึ้นเขา ให้เป็นอันนี้ — ¥8–18 (~฿40–90) ชามร้อน ทำสด ปรุงเองได้
1
นี่คือมื้อเช้าที่คนจางเจียเจี้ยกินมากที่สุด — เส้นข้าวกลมลื่นนุ่ม ลวกสดแล้วราด น้ำซุปกระดูกเคี่ยวร้อนๆ วางหน้าตามชอบ ทั้ง เนื้อวัวตุ๋น ขาหมู หมูสับ หรือถั่วฝักยาวดองผัด (酸豆角) แล้วตักพริก ผักดอง ต้นหอม ถั่วคั่วเติมเอง น้ำซุปเช้ามักใสและหวานกลมกล่อมกว่ารสจัดมื้ออื่น ความเผ็ดอยู่ที่คุณ บางร้านมีแบบ "ผัดแห้ง" (拌粉) คลุกซอสไม่มีน้ำให้เลือกด้วย ลองหลายร้านแล้วจะมีเจ้าโปรด เป็นมื้อที่อิ่มเบาและออกเดินเขาได้ทั้งวัน
ของทอดประจำแผงเช้าของเซียงซี — เอา แป้งข้าวเจ้าผสมข้าวเหนียวหมักนิดหน่อย หยอดลงพิมพ์กลมแล้ว ทอดในน้ำมันร้อนจนเหลืองกรอบ ข้างในนุ่มหนึบ บางเจ้าใส่ไส้ต้นหอม กุยช่าย หรือพริกเล็กน้อย กัดร้อนๆ จากกระทะหน้าแผงได้ความมันหอมข้าว เป็นของกินคู่หมี่เฝินหรือข้าวต้มที่คนท้องถิ่นซื้อติดมือตอนเช้า ราคาถูกมากชิ้นละไม่กี่หยวน เด็กๆ แถวนี้โตมากับของทอดอันนี้ ใครชอบของทอดกรอบๆ ตอนเช้าจะถูกใจ
เครื่องดื่ม-ของกินเช้าเพื่อสุขภาพจากภูเขา — เก๋อเกิน (คุดสุ) คือรากพืชภูเขาที่นำมาทำแป้ง เวลากิน ชงด้วยน้ำร้อนแล้วคนจนข้นใสกลายเป็นเยลลี่นิ่มๆ สีน้ำตาลอ่อนใส รสจืดอมหวานนิดๆ คนหูหนานถือเป็นของ "เย็น" บำรุงร่างกาย กินอุ่นๆ ตอนเช้าสบายท้อง บางแผงเสิร์ฟเป็นแก้วร้อนให้จิบ บางที่ทำเป็นเยลลี่ใสเย็นโรยน้ำตาล แป้งคุดสุยังเป็นของฝากยอดนิยมแถวประตูอุทยานด้วย บอกตรงๆ ว่าซื้อแป้งเป็นถุงในตลาดเมืองคุ้มกว่าหน้าอุทยานเยอะ
ทางเลือกเบาท้องสำหรับเช้าที่ไม่อยากกินเผ็ด — ข้าวต้มข้าวขาวใสๆ (稀饭/白粥) ร้อนๆ เสิร์ฟคู่จานเล็กของ ผักดองและของหมักหูหนาน ทั้งหัวไชเท้าดอง ถั่วฝักยาวดอง ผักกาดดอง พริกดอง และเต้าหู้ยี้ ตักผสมข้าวต้มกินแบบเรียบง่าย รสเปรี้ยว-เค็มของผักดองตัดความจืดของข้าวได้ดี เป็นมื้อที่คนหูหนานกินเป็นประจำและถูกมาก เหมาะกับคนท้องไม่ดี เด็ก ผู้สูงอายุ หรือใครที่กินเผ็ดมาทั้งทริปแล้วอยากให้กระเพาะได้พัก แทบทุกร้านอาหารเช้ามีให้สั่ง
5
คู่หูอาหารเช้าที่คนคุ้นรสที่สุดในรายการนี้ — โหยวเถียว คือแท่งแป้งทอดกรอบ (ปาท่องโก๋แบบจีน) กลวงนุ่มในกรอบนอก ส่วน โต้วเจียง คือนมถั่วเหลืองสดร้อนๆ มีทั้งแบบหวานและจืด วิธีกินดั้งเดิมคือ ฉีกโหยวเถียวจุ่มลงในโต้วเจียงแล้วกัด แป้งอมน้ำถั่วเหลืองนิดหน่อย เนื้อสัมผัสเปลี่ยนทันที ถ้าใครยังไม่กล้าลองหมี่เฝินรสท้องถิ่นหรือผักดอง เริ่มจากคู่นี้ได้เลย ปลอดภัย อิ่ม และหาได้ทั่วเมือง บางแผงมีไข่ต้มหรือเจี้ยนปิ่งขายคู่กันด้วย
ของกินเช้าและของว่างเซียงซีที่หาได้ทั่วหูหนาน-กุ้ยโจว — มี่โต้วฝู่ ทำจาก ข้าวบดต้มจนเซ็ตเป็นก้อนเนื้อนุ่มเด้งคล้ายวุ้น สีเขียวอ่อนหรือเหลืองนวล หั่นเป็นชิ้นหรือเส้น แล้ว ราดน้ำปรุงเผ็ดเปรี้ยว ใส่พริก น้ำส้มสายชู ถั่วดอง ต้นหอม ถั่วลิสง กินเย็นๆ ลื่นๆ รสแซ่บสดชื่น คนแถบนี้กินเป็นมื้อเช้าเบาๆ หรือของว่างกลางวัน เป็นจานที่คนรู้จักจากนิยาย-หนัง "เปียนเฉิง" ของเสิ่นฉงเหวินด้วย ใครชอบของเปรี้ยวแซ่บลองได้เลย แต่ถ้าไม่กินเผ็ดบอกให้ใส่พริกน้อย
7
ของกินเทศกาลถู่เจียที่กลายเป็นของกินเช้าและของว่าง — ฉือป่า ทำจาก ข้าวเหนียวนึ่งแล้วตำในครกจนเหนียวหนึบ ปั้นเป็นแผ่นหรือก้อน แล้ว ย่างบนเตาถ่านหรือทอด จนผิวเหลืองหอม ข้างในนุ่มหนึบ คลุก น้ำตาลแดง ถั่วเหลืองป่น หรืองา หอมข้าวกรุ่นๆ บางแผงเช้ามีฉือป่าสดให้เดินกินร้อนๆ ดั้งเดิมคนถู่เจียตำฉือป่ากันช่วงปีใหม่เป็นพิธี กินเป็นมื้อเช้าหวานๆ หรือของกินเล่นเติมพลังก่อนเดินเขาก็ดี เด็กๆ ชอบและนักท่องเที่ยวซื้อกินกันเยอะ
มื้อเช้าพกพาสำหรับวันที่ต้องรีบขึ้นรถเข้าอุทยาน — เปาจื่อ คือซาลาเปานึ่งร้อนจากลังไม้ไผ่ ไส้หมูต้นหอม ผักกาด หรือไส้หวาน อิ่มง่ายและถือกินบนรถได้ ส่วน จงจึ (บ๊ะจ่าง) คือข้าวเหนียวห่อใบไผ่ทรงสามเหลี่ยม มีทั้งไส้หวาน (พุทรา ถั่วแดง) และไส้เค็ม (หมูสามชั้น) นึ่งร้อนๆ แกะใบกินได้เลย เซียงซีมีจงจึข้าวเหนียวเหนียวหนึบหอมใบไผ่เป็นเอกลักษณ์ ทั้งสองอย่างหาซื้อง่ายตามแผงเช้าและร้านในเมือง ราคาเบา เหมาะเป็นมื้อเช้าด่วนหรือเสบียงกินระหว่างเดินเขา
ในเมืองกับแถวอุทยานต่างกัน — รู้ก่อนวางแผนจะกินคุ้มและทันก่อนรถออก
ในตัวเมือง (เขตหย่งติ้ง) คือที่กินมื้อเช้าจริงของคนท้องถิ่น ร้านหมี่เฝินกระจายอยู่ตามถนน เหรินหมินลู่ (人民路) ถนนหุยหลงลู่ และในซอยที่อยู่อาศัย เปิดตั้งแต่หกโมงเช้า มองหาร้านที่คนแน่นและมีหม้อซุปเดือดหน้าร้าน ราคาเป็นมิตร ได้รสท้องถิ่นแท้ เหมาะถ้าพักในเมืองเพื่อเที่ยวเทียนเหมินซานหรือนั่งรถต่อไปอุทยาน
ถ้าต้องนั่งรถไฟต่อหรือขึ้นรถเข้าอุทยานแต่เช้า ย่านรอบ สถานีรถไฟจางเจียเจี้ย (张家界站) และสถานีรถไฟตะวันตก (西站) มีร้านหมี่เฝิน แผงเปาจื่อ จงจึ และของทอดเปิดเช้ารับคนเดินทาง สะดวกซื้อถือขึ้นรถ บางร้านเปิดตั้งแต่ตีห้าครึ่งสำหรับคนขึ้นรถไฟเที่ยวเช้า เหมาะเป็นมื้อด่วนวันเดินทางหรือวันที่รถออกก่อนแปดโมง
ถ้าพักในอู่หลิงหยวนเพื่อเดินป่าหินจางเจียเจี้ย (ภูเขาอวตาร) มื้อเช้าที่สะดวกที่สุดมักอยู่ที่ ร้านอาหารเช้าของที่พัก หรือแผงและร้านหมี่เฝินใกล้ประตูอุทยานและถนน ซีปู้เจีย (溪布街) บอกตรงๆ ว่าราคาสูงกว่าในเมืองและร้านท้องถิ่นแท้ๆ น้อยกว่า แต่ได้ความสะดวก กินแล้วเดินเข้าประตูได้เลย เหมาะกับเช้าที่อยากเข้าอุทยานก่อนคนเยอะ
อยากลองของกินเช้าหลายอย่างในที่เดียว เดิน ตลาดเช้าในเมือง (早市) หรือย่าน ต้าหยงฝู่เฉิง (大庸府城) จะเจอแผงโหยวปาป่าทอดสด ฉือป่าย่าง มี่โต้วฝู่ เยลลี่คุดสุ และของหมักดองวางขายเรียงกัน เดินชิมทีละอย่างได้สนุก ราคาถูก เป็นที่ที่ได้เห็นชีวิตเช้าของคนเมืองนี้จริงๆ เหมาะกับคนที่ตื่นเช้าและอยากเก็บบรรยากาศก่อนเริ่มเที่ยว
ร้านหมี่เฝินและแผงเช้าส่วนใหญ่เปิด 06.00–06.30 น. ซึ่งพอดีกับคนที่ต้องไปต่อแถวขึ้นกระเช้าเทียนเหมินซานหรือเข้าอุทยานอู่หลิงหยวนแต่เช้า กินมื้อหนักก่อนเริ่มเดินเขาจะอิ่มอยู่ได้ยาว ไม่ต้องไปพึ่งร้านในอุทยานที่ราคาสูงและคิวยาว โหยวปาป่าและของทอดมักหมดเร็วช่วงสาย ส่วนหมี่เฝินบางร้านขายทั้งวัน
ร้านหมี่เฝิน แผงเช้า และร้านในตลาดส่วนใหญ่ไม่รับบัตรเครดิต และหลายร้านไม่รับเงินสดเลย ต้องใช้ Alipay หรือ WeChat Pay เท่านั้น แนะนำให้ดาวน์โหลด Alipay ก่อนเดินทางและผูกบัตร Visa/Mastercard ผ่านโหมดสำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติ — ทำขั้นตอนนี้ให้เรียบร้อยตั้งแต่อยู่ที่พัก ร้านในโรงแรมและรีสอร์ตแถวอุทยานมักรับบัตรได้สะดวกกว่า
ร้านหมี่เฝินส่วนใหญ่ไม่มีเมนูภาษาอังกฤษ แต่ชี้ที่หม้อหน้าหรือชี้ที่คนอื่นสั่งแล้วพยักหน้าได้เลย หรือจะโชว์ชื่อภาษาจีนจากหน้านี้ก็ได้ (เช่น 米粉 หมี่เฝิน · 牛肉粉 หมี่เฝินเนื้อวัว · 油粑粑 โหยวปาป่า) เครื่องปรุงพริก-ผักดองวางบนโต๊ะให้ตักเอง ดูคนข้างๆ ตักแล้วทำตามได้ ไม่ต้องเขิน
ข้อดีของมื้อเช้าจางเจียเจี้ยคือน้ำซุปหมี่เฝินมักไม่เผ็ดมาแต่แรก ความเผ็ดมาจากพริกป่น น้ำมันพริก และของหมักดองที่คุณตักเอง อยากเผ็ดน้อยก็ตักน้อยหรือบอกร้านว่า 微辣 / 不要辣 ของหมักดองอย่างถั่วฝักยาวดองรสเปรี้ยวเค็มแรง ลองทีละนิดก่อน ใครกินเผ็ดมาทั้งทริปแล้วอยากพักลิ้น สั่งข้าวต้มกับผักดองหรือเยลลี่คุดสุได้
โหยวปาป่าและโหยวเถียวอร่อยที่สุดตอนเพิ่งทอดเสร็จ พอเย็นลงจะนิ่มและเสียความกรอบ ฉือป่าย่างก็เช่นกัน — ร้อนนุ่มในตอนแรกดีที่สุด ส่วนหมี่เฝินซดร้อนๆ จะได้กลิ่นน้ำซุปเต็มที่ ซื้อแล้วกินเลยหน้าร้านหรือถือกินอุ่นๆ บนรถ บรรยากาศยืนกินเดินกินตอนเช้าเป็นส่วนหนึ่งของมื้อเช้าเมืองนี้
มื้อเช้าจบแล้ว เที่ยงเย็นกินอะไร? เรามีคู่มืออาหารแยกแต่ละหมวดให้อ่านต่อ