เส้นทางประวัติศาสตร์ในเมือง — สุสานดอนรัก · สะพานข้ามแม่น้ำแคว
สุสานทหารสัมพันธมิตรและศูนย์รถไฟไทย-พม่าตอนเช้าแบบให้เกียรติ · สะพานข้ามแม่น้ำแควช่วงสาย · นั่งรถไฟสายมรณะถึงถ้ำกระแซ · มื้อค่ำปลาแม่น้ำบนเรือนแพ
เริ่มวันด้วยใจที่สงบ — สุสานสัมพันธมิตรดอนรัก (Don Rak) ใจกลางเมือง เป็นสุสานทหารเครือจักรภพที่ดูแลเรียบร้อยงดงาม มีหลุมศพของเชลยศึกฝ่ายสัมพันธมิตรราว 6,982 หลุม ที่เสียชีวิตระหว่างการสร้างทางรถไฟไทย-พม่าในสงครามโลกครั้งที่สอง เดินชมอย่างเงียบๆ อ่านป้ายชื่อ และระลึกถึงผู้ที่จากไป ใช้เวลาราว 30–45 นาที
ฝั่งตรงข้ามสุสานคือ ศูนย์รถไฟไทย-พม่า (Thailand–Burma Railway Centre) พิพิธภัณฑ์ที่เล่าเรื่องราวของทางรถไฟสายนี้อย่างละเอียดและตรงไปตรงมา — ทั้งเชลยศึกและกรรมกรชาวเอเชียที่ถูกเกณฑ์มา หลายหมื่นชีวิตที่สูญเสีย เข้าชมก่อนไปสะพานจะช่วยให้เข้าใจสิ่งที่กำลังจะเห็นมากขึ้น
หาอะไรกินกลางวันแถวในเมืองหรือริมแม่น้ำก่อน แล้วไปยัง สะพานข้ามแม่น้ำแคว สะพานรถไฟเหล็กสีดำอันเป็นที่จดจำ ส่วนช่วงโค้งโครงสร้างเดิมกับช่วงเหลี่ยมที่ซ่อมหลังสงคราม เดินข้ามสะพานได้ (มีช่องหลบให้ยืนเวลารถไฟผ่าน) รถไฟท้องถิ่นยังวิ่งข้ามอยู่จริง เข้าชมฟรี ใช้เวลาเดินและถ่ายรูปสัก 30–45 นาที — โดยระลึกเสมอว่าสะพานนี้สร้างด้วยแรงงานเชลยศึกและกรรมกรที่ถูกเกณฑ์มา
ไฮไลต์ของบ่ายนี้คือ นั่งรถไฟสายมรณะ ช่วงกาญจนบุรี/สะพานข้ามแม่น้ำแคว → ถ้ำกระแซ — ทางรถไฟที่เลียบหน้าผาบนสะพานไม้วัมโพเหนือแม่น้ำ เป็นหนึ่งในเส้นทางรถไฟที่สวยและสะเทือนใจที่สุดของไทย วิวแม่น้ำกับหน้าผาตรงโค้งถ้ำกระแซคือจุดที่คนลงไปยืนถ่ายรูปกัน นั่งไปลงถ้ำกระแซแล้วเดินชมศาลเจ้าในถ้ำริมราง ก่อนจะนั่งรอบถัดไปย้อนกลับ (เช็กรอบรถให้ดีเพราะมีไม่กี่ขบวน)
ปิดวันแรกด้วยสิ่งที่กาญจน์ทำได้ดีที่สุด — มื้อค่ำปลาแม่น้ำบนร้านแพริมแคว ปลาน้ำจืดของแม่น้ำแคว (ปลายี่สก ปลาช่อน ปลาแรด) ย่างเกลือ ทอด หรือต้มยำ กินบนเรือนแพที่ลอยอยู่เหนือน้ำ มองเห็นแม่น้ำและภูเขาในแสงค่ำ บรรยากาศนี้คือเหตุผลที่คนค้างคืน เลือกปลาตามขนาดและเช็กราคาก่อนสั่ง ดูร้านและวิธีเลือกใน คู่มือร้านแพปลาแม่น้ำ
หลังอิ่ม ถ้ายังมีแรง เดินเล่นย่อยอาหารที่ ตลาดกลางคืน แถวริมแม่น้ำ/ใกล้สถานีขนส่ง หรือถนนแม่น้ำแควที่มีของกินเล่น ของหวาน และร้านนั่งชิลริมน้ำ เป็นการจบวันแรกแบบสบายๆ ดูที่กินใน คู่มือตลาดกลางคืนและสตรีทฟู้ด