ช่องเขาขาดคืออะไร — และทำไมเราจึงมาที่นี่
ช่องเขาขาด หรือที่รู้จักในชื่อ Konyu Cutting และชื่อที่ติดปากกันว่า Hellfire Pass คือร่องหินลึกที่ถูกตัดผ่านสันเขา เป็นส่วนหนึ่งของ ทางรถไฟสายมรณะ (ทางรถไฟไทย–พม่า) ที่กองทัพญี่ปุ่นเร่งสร้างในช่วงปี 1942–43 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 ร่องนี้ยาวราว 500 เมตร และลึกลงไปถึงประมาณ 26 เมตร เกือบทั้งหมดถูกขุดด้วยมือ — ด้วยเครื่องมือพื้นฐาน สิ่ว ค้อน และแรงคน
ผู้ที่ลงแรงคือ เชลยศึกฝ่ายสัมพันธมิตร (ออสเตรเลีย อังกฤษ และชาติอื่น) ร่วมกับ แรงงานเอเชียที่ถูกเกณฑ์มา ในสภาพที่โหดร้าย ทั้งโรคภัย ความอดอยาก และการบังคับให้ทำงานหามรุ่งหามค่ำ ในช่วงเร่งงาน (ที่เรียกว่า "Speedo") คนงานต้องขุดหินต่อเนื่องตลอดคืนภายใต้แสงคบเพลิงและตะเกียง เงาผู้คนที่อิดโรยตัดกับเปลวไฟในความมืดดูราวกับนรก — จึงเป็นที่มาของชื่อ Hellfire Pass มีผู้เสียชีวิตจำนวนมากที่ช่วงนี้ของเส้นทาง
วันนี้ทางรถไฟช่วงนี้ไม่มีรางวิ่งแล้ว และร่องหินกลายเป็น อนุสรณ์สถาน ที่ดูแลโดยความร่วมมือกับรัฐบาลออสเตรเลีย พร้อม เส้นทางเดินรำลึก (Memorial Walking Trail) ที่พาเราเดินลงไปในร่องหินจริง และพิพิธภัณฑ์เล็ก ๆ ที่บอกเล่าเรื่องราว นี่ไม่ใช่สถานที่ท่องเที่ยวเพื่อความสนุก แต่เป็นที่ที่เรามาเดิน มาฟัง และมายืนนิ่งเพื่อระลึกถึงคนที่ไม่ได้กลับบ้าน
