12 ของต้องลอง ก่อนออกจากเมืองกาญจน์
เรียงจากพระเอกของเมืองอย่างปลาแม่น้ำและร้านแพ ไปจนถึงของกินริมทางและคาเฟ่ — บอกไว้ก่อนว่าจานไหนเป็นแบบไหน
1
นี่คือรสที่เป็นของกาญจนบุรีจริงๆ ปลาน้ำจืดสดจากแม่น้ำแคว — ปลายี่สกเนื้อแน่นมัน ปลาช่อนเนื้อนุ่มหวาน ปลาเทโพมันๆ — เอามาทอดกรอบทั้งตัว ต้มยำน้ำใส หรือทำฉู่ฉี่ราดกะทิ ร้านริมน้ำหลายร้านให้เลือกปลาเป็นตัวแล้วชั่งคิดราคา ความสดคือพระเอก เนื้อปลาแม่น้ำหวานกว่าและสัมผัสต่างจากปลาทะเล ถ้ามาเมืองกาญจน์แล้วได้สั่งปลาแม่น้ำสักจานบนแพ ถือว่าได้กินของเด่นของที่นี่
ประสบการณ์กินข้าวที่เป็นของเมืองกาญจน์โดยเฉพาะ — นั่งกินบนแพไม้ลอยอยู่เหนือแม่น้ำแคว น้ำไหลเอื่อยใต้พื้น ลมเย็น เห็นภูเขาและสะพานข้ามแม่น้ำแควอยู่ไม่ไกล หลายร้านเปิดโล่งรับลมแม่น้ำ มื้อเย็นแดดอ่อนถึงค่ำคือช่วงที่บรรยากาศดีที่สุด สั่งปลาแม่น้ำ ต้มยำ ผัดผัก แล้วนั่งยาวๆ ริมน้ำ บอกตรงๆ ว่าร้านวิวสะพานราคาขึ้นมาหน่อย แต่บรรยากาศคุ้มที่จะลองสักมื้อ
ถ้าทอดกับต้มยำยังไม่พอ ลองให้ปลาแม่น้ำเจอกับกะทิดูบ้าง — ฉู่ฉี่คือปลาทอดราดพริกแกงเผ็ดผัดกับกะทิข้นจนหอมมัน โรยใบมะกรูดซอย ส่วนแกงคั่วปลาแม่น้ำ (พลากัง) เป็นแกงกะทิรสกลมที่ร้านริมน้ำหลายร้านทำได้ดี เนื้อปลาแม่น้ำที่หวานอยู่แล้วยิ่งเข้ากับกะทิและเครื่องแกง กินกับข้าวสวยร้อนๆ จานเดียวก็หมดหม้อข้าว เป็นเมนูที่เผ็ดกำลังดี ไม่ต้องกล้ามากก็กินได้
4
มาเที่ยวไทยทั้งทีต้องมีมื้อส้มตำ และที่กาญจนบุรีหากินง่ายมากทั้งในตลาดและริมทาง — ส้มตำไทยเปรี้ยวหวานหรือตำปูปลาร้าจัดจ้าน คู่กับไก่ย่างหนังกรอบที่ย่างถ่านหอมๆ และข้าวเหนียวในกระติบ สั่งครบสามอย่างคือมื้อที่อิ่ม คุ้ม และเป็นกันเอง บางร้านมีตำผลไม้ ตำซั่ว ลาบ น้ำตกให้สั่งเพิ่ม บอกตรงๆ ว่าเผ็ดของแต่ละร้านไม่เท่ากัน บอกแม่ค้าว่าเผ็ดน้อย-กลางได้ถ้าไม่ชินรสจัด
นี่คือมิติที่ทำให้อาหารกาญจน์ต่างจากเมืองอื่น — แถบสังขละบุรีติดชายแดนพม่ามีชุมชนมอญและกะเหรี่ยงที่มีสำรับเป็นของตัวเอง ในตลาดและร้านเล็กๆ ฝั่งหมู่บ้านมอญหลังสะพานไม้ มีทั้งยำหน่อไม้ ยำใส่ถั่วและเต้าหู้แบบพม่า แกงรสเข้ม และของหวานชายแดน หลายร้านทำเตรียมไว้แล้ววางโชว์ให้ชี้เอา รสจะแปลกลิ้นนิดสำหรับคนที่ไม่เคยลอง แต่นี่คือรสแท้ของพื้นที่ ใครขึ้นไปสังขละบุรีไม่ควรพลาด
เนื้อแดดเดียวเป็นของขึ้นชื่อที่ผูกกับกาญจนบุรีมานาน — เนื้อหมักเครื่องแล้วนำไปตากแดดบนแคร่ไม้ไผ่จนหมาดได้ที่ ก่อนเอามาทอดให้ขอบกรอบ เนื้อในยังนุ่มหนึบ หอมเครื่องหมัก จิ้มน้ำจิ้มแจ่วรสจี๊ดจ๊าด กินเล่นหรือกินกับข้าวเหนียวก็ได้ หาซื้อแบบสำเร็จเป็นของฝากตามร้านของแห้งในเมืองก็มี หรือสั่งทอดร้อนๆ ที่ร้านอาหารและร้านส้มตำ เป็นรสที่คนกาญจน์ภูมิใจ และเป็นของฝากยอดนิยมติดไม้ติดมือกลับบ้าน
กาญจนบุรีมีผัดไทยร้านดังที่คนพูดถึงบ่อย — ร้านซุ่นเฮง (Soon Heng) ขึ้นชื่อเรื่องผัดไทยไร่เส้น เส้นเหนียวนุ่มผัดได้รสกลมกล่อมเปรี้ยว-หวาน-เค็มพอดี ใส่กุ้ง ไข่ เต้าหู้ และถั่วงอก โรยถั่วลิสงป่น บีบมะนาว นอกจากผัดไทยร้านนี้ยังมีปลากังทอดสมุนไพรและเมนูถิ่นอื่นให้สั่งคู่ เป็นมื้อกลางวันง่ายๆ ที่ทั้งคนท้องถิ่นและนักท่องเที่ยวแวะกิน ราคาไม่แพงและอิ่มสบาย
8
มื้อเย็นในเมืองกาญจน์ที่คุ้มที่สุดคือเดินตลาดโต้รุ่ง — ตลาดกลางคืนหลักของเมืองและตลาด JJ ฝั่งตรงข้ามสถานีรถไฟเต็มไปด้วยของกินราคาถูก ตั้งแต่ปิ้งย่างไม้ละสิบกว่าบาท ก๋วยเตี๋ยว ข้าวราดแกง ส้มตำ ของทอด ไปจนถึงขนมหวานและน้ำปั่น เดินไปชิมไปจ่ายทีละอย่างได้ ไม่ต้องนั่งร้านใหญ่ บอกตรงๆ ว่ามาตลาดได้กินหลากหลายกว่าและจ่ายน้อยกว่าร้านนั่ง เหมาะกับคืนที่อยากกินสบายๆ — อ่านต่อหน้าตลาดโต้รุ่งและสตรีทฟู้ด
9
อาหารถิ่นกลางๆ ที่กาญจน์ก็ทำได้ดี — ขนมจีนเส้นสดนุ่ม ราดน้ำยาปลาที่โขลกเนื้อปลาแม่น้ำกับเครื่องแกงจนข้นหอม หรือจะเป็นน้ำพริก น้ำเงี้ยว แล้วแต่ร้าน กินคู่ผักเคียงกองโต ทั้งถั่วงอก ใบแมงลัก ผักดอง แตงกวา ตักเองได้ตามชอบ เป็นมื้อเช้าหรือมื้อกลางวันเบาๆ ที่อิ่มและไม่แพง หาได้ตามตลาดเช้าและร้านขนมจีนในเมือง รสน้ำยาปลาที่ใช้ปลาแม่น้ำจริงจะหวานเนื้อปลากว่า
10
ปิดมื้อด้วยของหวานริมทาง — โรตีกล้วยทอดกรอบนอกนุ่มในราดนมข้นและน้ำตาล เป็นของหวานหน้าตลาดที่ทุกคนกินง่าย แถบสังขละบุรีและตลาดมอญยังมีขนมพม่าและของหวานชายแดนอย่างขนมฟักทอง ขนมหวานใส่กะทิ และน้ำชาพม่าให้ลองด้วย ในตัวเมืองเองตลาดโต้รุ่งก็มีโรตี ขนมไทย ขนมครก และน้ำปั่นเรียงราย ราคาแค่ไม่กี่บาทต่อชิ้น เดินจบมื้อคาวแล้วต่อด้วยของหวานริมทาง คือจังหวะปิดท้ายคืนในเมืองกาญจน์ที่ดีที่สุด
กาญจนบุรีมีคาเฟ่กาแฟเยอะกว่าที่คิด ทั้งร้านริมแม่น้ำแควที่นั่งจิบกาแฟมองน้ำไหล และคาเฟ่นอกเมืองวิวเขา-ทุ่งนาออกไปทางเอราวัณและเขื่อน หลายร้านทำกาแฟดริปและเบเกอรีจริงจัง เปิดเช้าถึงค่ำ เหมาะแวะพักระหว่างวันหรือนั่งทำงานชิลๆ บอกตรงๆ ว่าบางร้านเน้นวิวและมุมถ่ายรูปมากกว่ารสกาแฟ เลือกตามที่อยากได้ — อยากได้บรรยากาศริมน้ำ หรืออยากได้กาแฟจริงจัง อ่านต่อหน้าคาเฟ่กาญจนบุรี
สิ่งที่ทำให้มื้อในเมืองกาญจน์น่าจดจำคือฉากหลัง — ร้านริมแม่น้ำแควหลายร้านมองเห็นสะพานข้ามแม่น้ำแคว ที่กลางคืนสว่างไฟสะท้อนน้ำ บรรยากาศนิ่งและสวย เลือกร้านที่นั่งหันออกแม่น้ำ สั่งปลาแม่น้ำกับต้มยำ แล้วนั่งดูรถไฟสายประวัติศาสตร์แล่นผ่านสะพานเป็นจังหวะ ขอแค่ระลึกไว้ว่าสะพานนี้มีประวัติเกี่ยวกับทางรถไฟสายมรณะในสงครามโลก จึงเป็นฉากที่สวยควบคู่กับความเคารพต่อประวัติศาสตร์ มื้อเย็นริมน้ำที่นี่จึงทั้งอิ่มและได้บรรยากาศที่หาที่อื่นไม่ได้