เที่ยวเชียงรายครั้งแรกดูอะไรดี?
วัดศิลปะ ภูเขา ไร่ชา และแม่น้ำโขง ครบในที่เดียว

ลองนึกภาพ: วัดทั้งหลังเป็นสีขาวล้วน ประดับกระจกเงาวิบวับ ลวดลายปูนปั้นพลิ้วราวกับเปลวไฟ นี่คือวัดร่องขุ่น งานทั้งชีวิตของอาจารย์ เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ ที่ลงมือสร้างเองตั้งแต่ปี 2540 ก่อนเข้าอุโบสถต้องเดินข้าม สะพานข้ามวัฏสงสาร ที่มีมือนับร้อยยื่นขึ้นจากนรกเบื้องล่าง ข้างในเป็นจิตรกรรมร่วมสมัยเหนือจินตนาการ ส่วน "อาคารสีทอง" คือห้องน้ำที่สวยที่สุดในไทย บอกตรงๆ ว่าสายๆ คนเยอะและร้อนมาก ควรไปแต่เช้า แต่งกายสุภาพปิดไหล่ปิดเข่า

ถ้าวัดร่องขุ่นคือสีขาว วัดร่องเสือเต้นคือสีครามเข้มจัดจ้านที่สุดในเชียงราย ตัววัดทาน้ำเงินอินดิโกตัดทองทั้งหลัง ทั้งผนัง เสา หลังคา และรูปปั้นเทวดา ข้างในเป็นจิตรกรรมน้ำเงิน-ทองสว่างตา ด้านหลังมี พระพุทธรูปสีขาวองค์ใหญ่ ตัดกับฟ้า สร้างโดย พุทธา กาบแก้ว ลูกศิษย์ของอาจารย์เฉลิมชัย คนนิยมเที่ยวคู่กับวัดร่องขุ่นในวันเดียวกัน อยู่ฝั่งเหนือของแม่น้ำกก ใกล้ตัวเมืองกว่า แสงสวยช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ๆ แต่งกายสุภาพเช่นเดียวกับวัดทั่วไป

บ้านดำคือ "ขั้วตรงข้าม" ของวัดร่องขุ่น — ที่หนึ่งขาวสว่าง ที่นี่ดำมืดขรึม เป็นผลงานทั้งชีวิตของศิลปิน ถวัลย์ ดัชนี เรือนไม้สักสีดำกว่า 40 หลังกระจายอยู่ในสวนร่มครึ้ม ข้างในเต็มไปด้วยกระดูกสัตว์ หนังสัตว์ เขาควาย และเฟอร์นิเจอร์ขนาดยักษ์ บรรยากาศหลอนๆ แต่น่าทึ่งและชวนคิด ย้ำว่าที่นี่เป็นพิพิธภัณฑ์ ไม่ใช่วัด เดินชมรอบใช้เวลาราว 1–1.5 ชั่วโมง อยู่ทางเหนือของเมืองในเขตนางแล แต่งกายสุภาพและเดินสำรวจอย่างเคารพ

กลางใจเมืองเชียงรายมีหอนาฬิกาสีทองอร่ามที่ออกแบบโดยอาจารย์ เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ คนเดียวกับวัดร่องขุ่น สร้างเสร็จปี 2551 ลวดลายเป็นสไตล์เดียวกับวัดร่องขุ่นเลย ไฮไลต์คือ โชว์แสงสีเสียง ตอนค่ำ เวลาราว 19.00 / 20.00 / 21.00 น. ทั้งหอจะเปลี่ยนสีจากทองเป็นชมพู เขียว ฟ้า ตามจังหวะเพลงไทยราว 10–15 นาที (รอบสามทุ่มมืดสนิทไฟชัดสุด) เดินจากหอนาฬิกาไปวัดพระแก้ว (ที่เคยพบพระแก้วมรกต) กับกาดไนท์บาซาร์ได้สบายในตัวเมือง

ดอยตุงคือภูเขาแห่งโครงการหลวงทางตะวันตกเฉียงเหนือของเมืองราว 60 กิโลเมตร ไฮไลต์คือ พระตำหนักดอยตุง เรือนพักของสมเด็จย่าที่ผสานสถาปัตยกรรมสวิสกับล้านนา สวนแม่ฟ้าหลวง สวนดอกไม้เมืองหนาวสีสดที่หมุนเวียนทั้งปี และ วัดพระธาตุดอยตุง บนยอด รอบดอยเป็นไร่กาแฟอาราบิก้าและมะคาเดเมียของโครงการพัฒนาดอยตุง ซึ่งเปลี่ยนพื้นที่ปลูกฝิ่นเดิมเป็นไร่ชา-กาแฟและงานคราฟต์ของชาวเขา ถนนขึ้นดอยคดเคี้ยวชัน ต้องมีรถหรือทัวร์ สวยสุดหน้าหนาวที่ดอกไม้บานเต็มสวน

เดิมชื่อ ไร่บุญรอด ฟาร์มของบริษัทบุญรอดบริวเวอรี่ (เจ้าของเบียร์สิงห์ ก่อตั้งปี 2476) วันนี้เปิดเป็นสวนเกษตรกว้างใหญ่ ไฮไลต์คือ ไร่ชาขั้นบันได เขียวสุดสายตา ทะเลสาบ ทุ่งดอกไม้ตามฤดู กับ สิงห์ทองยักษ์ สัญลักษณ์ของที่นี่ที่ทุกคนถ่ายรูป นั่ง รถรางชมไร่ (~฿50 · วิ่งราว 9.30–17.00 น. ราว 45–60 นาที ผ่านไร่ชาและจุดให้อาหารสัตว์) ปั่นจักรยาน หรือเล่นซิปไลน์ มีคาเฟ่นั่งจิบชาวิวไร่ เข้าฟรี (กิจกรรม/รถรางคิดแยก) สวยสุดหน้าหนาว

เชียงรายเป็นเมืองชาตัวจริง และไร่ชาที่ถ่ายรูปสวยที่สุดคือ ฉุยฟง — ไร่ชาขั้นบันไดที่ไล่ลดหลั่นตามไหล่เขาเขียวเป็นริ้วเหมือนภาพวาด มี คาเฟ่ไร่ชา ยื่นออกไปเหนือไร่ ให้นั่งจิบชาเขียว ชาอู่หลง กับเค้กชาเขียวมองวิวไร่กว้างๆ คนนิยมแวะคู่กับสิงห์ปาร์คเพราะอยู่โซนเดียวกัน ไปได้ทั้งปีแต่เขียวสดสุดหลังฝนช่วงปลายฝนต้นหนาว ถนนช่วงท้ายเป็นเขา ควรมีรถ เช้าๆ คนยังน้อยและแสงนุ่ม เหมาะถ่ายรูป

ทางเหนือสุดของเชียงรายราว 60–70 กิโลเมตร นั่งรถ 1–1.5 ชั่วโมง คือ สามเหลี่ยมทองคำ (สบรวก) จุดที่ไทย ลาว และเมียนมามาบรรจบริมแม่น้ำโขง มีจุดชมวิวกับพระพุทธรูปองค์ใหญ่ นั่ง เรือหางยาว ชมสามแผ่นดิน (~฿400–500/คน ราว 1 ชั่วโมง) แวะ เกาะดอนซาว ฝั่งลาวซื้อของได้แบบไปเช้ากลับ (ดูเรื่องเอกสารผ่านแดนให้ดี) และมี หอฝิ่น/พิพิธภัณฑ์ฝิ่น เล่าประวัติฝิ่นในภูมิภาคแบบจัดเต็ม ใกล้กันคือ เมืองโบราณเชียงแสน (~8 กม.) ซากกำแพงเมือง วัดเก่า และวัดเจดีย์หลวง ไปได้แบบครึ่งวันหรือเต็มวัน

ขึ้นเขาทางเหนือของเมืองไปอีกราว 1.5–2 ชั่วโมง อากาศเย็นลงเรื่อยๆ จนถึง ดอยแม่สลอง หมู่บ้านบนสันเขาที่มีเรื่องเล่าไม่เหมือนใคร — ที่นี่คือชุมชนชาวจีนยูนนานที่สืบเชื้อสายจาก อดีตทหารกองพล 93 ก๊กมินตั๋ง ที่อพยพเข้ามาตั้งรกราก วันนี้เป็นหมู่บ้านสไตล์จีนยูนนาน ชื่อทางการว่า สันติคีรี มีไร่ชาอู่หลงคุณภาพดี ร้านชา อาหารยูนนาน และวัฒนธรรมจีนฮ่อที่ยังคงอยู่จริง บรรยากาศช้าๆ เงียบกว่าปาย เหมาะกับขับรถเล่นหรือค้างบนดอยสักคืนเพื่อดูทะเลหมอกตอนเช้า

ถ้าจะถามว่าวิวทะเลหมอกที่คนเชียงรายภูมิใจที่สุดอยู่ไหน คำตอบคือ ภูชี้ฟ้า หน้าผาริมชายแดนไทย-ลาวที่ยื่นออกไปเหนือทะเลหมอกขาวกว้างสุดลูกหูลูกตา ห่างจากเมืองราว 90 กิโลเมตร นั่งรถ 2–3 ชั่วโมง คนนิยมไปนอนใกล้ๆ คืนหนึ่ง แล้วตื่นก่อนตีห้าเดินขึ้นจุดชมวิว (ทางเดินสั้นๆ ราว 760 เมตร ~20–30 นาที) เพื่อดูพระอาทิตย์ขึ้นเหนือทะเลหมอก ย้ำตามตรงว่า ทะเลหมอกเป็นของหน้าหนาว (พ.ย.–ก.พ.) เท่านั้น หน้าฝุ่น ก.พ.–เม.ย. หมอกควันบังวิว และหน้าฝนเปียกลื่น ใส่เสื้อกันหนาวไปด้วย บนดอยเช้าๆ หนาวจริง

อยากได้ธรรมชาติเขียวๆ ใกล้เมือง น้ำตกขุนกรณ์ คือคำตอบ — น้ำตกที่สูงที่สุดในจังหวัดเชียงราย สายน้ำพุ่งลงจากหน้าผาสูงกว่า 70 เมตรลงสู่แอ่งน้ำใสด้านล่าง น้ำตกอยู่ในเขตป่าสงวน ต้อง เดินเข้าราว 1.5 กิโลเมตร ผ่านป่าร่มครึ้มและลำธาร (ทางขึ้น-ลงเป็นป่าจริง รองเท้าควรเกาะพื้นดี) ไปถึงแล้วเล่นน้ำในแอ่งตื้นได้ น้ำเยอะและสวยสุดช่วงปลายฝน อากาศเย็น เหมาะกับครึ่งวันเบาๆ ใกล้เมือง อยู่ทางใต้ของเมืองราว 30 กิโลเมตร

พอตกค่ำ ที่ที่คนเชียงรายและนักท่องเที่ยวไปรวมกันคือ กาดไนท์บาซาร์ ตลาดกลางคืนใกล้สถานีขนส่งเก่ากลางเมือง เปิดทุกคืน มี โซนอาหาร (ฟู้ดคอร์ต) ให้นั่งกินอาหารเหนือ อาหารตามสั่ง ของย่าง พร้อมเวที การแสดงดนตรีและรำพื้นเมือง รอบๆ เป็นร้านงานคราฟต์ ผ้าทอชาวเขา และของฝาก เดินชิลล์ๆ กินไปเรื่อยได้สบาย ถ้ามาเสาร์-อาทิตย์ ยังมี ถนนคนเดินวันเสาร์ (ถนนธนาลัย) และ ถนนคนเดินวันอาทิตย์ (สันโค้งน้อย) ให้เดินเพิ่ม อยู่ในตัวเมือง เดินจากที่พักย่านหอนาฬิกาถึงได้