สะพานเหล็กที่มีเรื่องเล่ายาวกว่าตัวสะพานเอง
ถ้าคุณนั่งรถตู้จากเชียงใหม่มาปาย พอใกล้ถึงเมืองคุณจะวิ่งผ่านสะพานเหล็กสีแดงเก่าๆ ที่ทอดข้ามแม่น้ำปาย ข้างทางหลวงสาย 1095 หลายคนเห็นแล้วก็เลื่อนผ่านไป แต่ถ้ารู้ที่มาของมัน คุณอาจอยากแวะลงไปยืนสักครู่ เพราะสะพานเส้นนี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางสงครามที่คนไทยส่วนใหญ่ไม่ค่อยรู้
สะพานประวัติศาสตร์ปาย (Pai Memorial Bridge) หรือที่คนเรียกกันว่าสะพานท่าปาย มีจุดเริ่มต้นในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ราวปี พ.ศ. 2485 ตอนที่กองทัพญี่ปุ่นยกพลผ่านภาคเหนือของไทย ปายอยู่บนเส้นทางลำเลียงกำลังพลและอาวุธจากเชียงใหม่มุ่งสู่พม่า — บทบาทคล้ายกับสะพานข้ามแม่น้ำแควที่กาญจนบุรี ทหารญี่ปุ่นเกณฑ์ชาวบ้านและใช้ช้างลากซุงท่อนใหญ่จากป่ามาสร้างเป็นสะพานไม้ข้ามแม่น้ำ
พอถึงปี พ.ศ. 2487 ฝ่ายสัมพันธมิตรเริ่มได้เปรียบ กองทัพญี่ปุ่นจึงเผาสะพานไม้ทิ้งตอนถอยทัพ หลังสงครามชาวบ้านช่วยกันสร้างขึ้นใหม่ และโครงเหล็กที่เห็นอยู่ทุกวันนี้ถูกย้ายมาจากสะพานเก่าในเชียงใหม่ (สะพานนวรัฐเดิม) ราวปี พ.ศ. 2518 มาประกอบใหม่ที่นี่ ปัจจุบันเป็นสะพานคนเดิน ส่วนรถใช้สะพานคอนกรีตที่อยู่ติดกันแทน
