ไก่อบเกลือหนังทองหอมขิงทราย เต้าหู้ยัดไส้หมูสับ หมูสามชั้นนึ่งผักกาดดอง — ก่อนเซินเจิ้นจะกลายเป็นป่าตึก ที่นี่คือหมู่บ้านชาวฮากกา และนี่คือครัวต้นตำรับของคนเซินเจิ้นแท้ๆ
พอพูดถึงเซินเจิ้น คนมักนึกถึงตึกระฟ้า ตลาดอิเล็กทรอนิกส์ และเมืองที่หนุ่มสาวจากทั่วจีนมาตามฝัน จนหลายคนเชื่อว่า "เซินเจิ้นไม่มีอาหารของตัวเอง" — แต่นั่นไม่จริงเสียทีเดียว เพราะก่อนปี 1979 ที่เซินเจิ้นจะถูกตั้งเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษ ที่นี่คือ อำเภอเป่าอัน (宝安县) — หมู่บ้านชาวประมงและหมู่บ้านบนเนินเขาที่มี ชาวฮากกา (客家) อาศัยอยู่มานานหลายร้อยปี และอาหารฮากกานี่เองคือรสต้นตำรับของคนเซินเจิ้นแท้ๆ
ชาวฮากกาเข้ามาตั้งรกรากแถบ หลงกั่ง (龙岗) และเป่าอัน (宝安) ตั้งแต่สมัยราชวงศ์ชิง สร้างบ้านป้อมรวมหมู่ที่เรียกว่า เหวยอู (围屋) — กำแพงล้อมรอบ ครอบครัวใหญ่อยู่รวมกันเป็นหมู่บ้านในตัว บ้านเหล่านี้ยังเหลือให้เห็นในหลงกั่งจนทุกวันนี้ และที่ หมู่บ้านกานเคิง (甘坑古镇) ก็เปิดเป็นหมู่บ้านฮากกาเก่าให้เดินเที่ยวพร้อมชิมอาหารถิ่นได้ ลองนึกภาพ — ใต้เงาตึก Ping An สูง 600 เมตร ยังมีรสมือฮากกาอายุหลายร้อยปีซ่อนอยู่
อาหารฮากกาเกิดจากชีวิตชนบทบนภูเขาที่ต้องประหยัดและเก็บของให้อยู่ได้นาน — รสจึงเข้ม เค็มนำ เน้นเนื้อหมูติดมัน เครื่องในต้มตุ๋น และผักดองอย่างเหมยไช่ (梅菜) ไม่หรูหรา ไม่ฉูดฉาด แต่อิ่มท้องและอบอุ่นแบบอาหารบ้าน ใครกินอาหารกวางตุ้งใสๆ มาเยอะแล้วอยากลองอีกฝั่งของกวางตุ้ง — ฮากกาคือคำตอบที่คนเซินเจิ้นรุ่นเก่าผูกพันที่สุด
สามจานแรกคือ "客家三件宝 สามของดีฮากกา" ที่ขาดไม่ได้ บวกหม้อรวมงานเลี้ยงในตำนานอีกหนึ่ง
1
จานเรือธงของครัวฮากกา — ไก่บ้านเลี้ยงปล่อยทั้งตัวหมักด้วย ขิงทราย (沙姜) และเกลือ ห่อกระดาษ แล้วฝังอบในเกลือเม็ดหยาบคั่วร้อนจัด ความร้อนจากเกลือค่อยๆ ทำให้ไก่สุกฉ่ำในตัวเองโดยไม่มีน้ำมาเจือจาง หนังออกมาเหลืองทองเงา เนื้อแน่นหอมเค็มอ่อนๆ และมีกลิ่นขิงทรายเฉพาะตัว ร้านฮากกาสมัยใหม่หลายร้านทำเป็นแบบ "ฉีกมือ" (手撕盐焗鸡) ฉีกเป็นชิ้นคลุกน้ำมันขิงทรายให้รสซึมทั่ว — ไก่อบเกลือที่ดีต้องเนื้อไม่แห้ง กัดแล้วยังมีน้ำในเนื้อ
2
เต้าหู้หั่นเป็นก้อน คว้านตรงกลางแล้ว ยัดไส้หมูสับปรุงรส (บางสูตรผสมปลาหรือกุ้ง) ทอดด้านที่มีไส้ให้เหลืองหอมก่อน แล้วตุ๋นในซอสจนเนื้อเต้าหู้นุ่มซึมรสเข้าถึงข้างใน คำว่า 酿 แปลว่า "ยัดไส้" — มีเรื่องเล่าว่าชาวฮากกาคิดถึงเกี๊ยวจากบ้านเก่าทางเหนือ แต่ทางใต้ปลูกข้าวสาลีไม่ได้ จึงเอาเต้าหู้มายัดไส้แทนแป้งเกี๊ยว เป็นจานบ้านๆ ที่อยู่บนโต๊ะฮากกาแทบทุกมื้อ คนเซินเจิ้นเรียกติดปากว่า yong tau foo เหมือนที่ฮ่องกงและสิงคโปร์
หนึ่งใน "สามของดีฮากกา" และเป็นสูตรเก่าแก่ที่เล่ากันว่ามีมานานนับพันปี — หมูสามชั้นต้มแล้วทอดให้หนังพอง หั่นเป็นแผ่นเรียงคว่ำในชาม ปูด้วย ผักกาดดองเหมยไช่ (梅菜) ที่ให้รสเค็มอมหวานและกลิ่นหมัก แล้วนึ่งนานจนหมูนุ่มละลายในปาก ก่อนเสิร์ฟพลิกคว่ำลงจานให้หมูอยู่บน ผักอยู่ล่าง ความมันของหมูถูกตัดด้วยรสเปรี้ยวเค็มของผักดองพอดี เป็นจานราดข้าวในตำนาน — มันจนต้องกินกับข้าวสวยร้อนๆ เท่านั้น
นี่คือจานที่เล่าเรื่องเซินเจิ้นเก่าได้ดีที่สุด — หม้อ/อ่างใหญ่ที่จัดวัตถุดิบเป็นชั้นๆ หมูสามชั้น ไก่ เป็ด ลูกชิ้น เผือก หนังหมูทอด เห็ดหอม ผักกาด ราดน้ำซุปเข้มข้นให้ซึมลงล่าง ยิ่งกินยิ่งอร่อยเพราะรสจากชั้นบนไหลลงไปอุ้มชั้นล่างไว้ พ้นไฉ่เป็นอาหารงานเลี้ยงของหมู่บ้านฮากกาที่มีมาตั้งแต่ ปลายราชวงศ์ซ่งใต้ ใช้ในงานมงคล งานแต่ง เทศกาล และพิธีไหว้บรรพบุรุษ จนถึงวันนี้หมู่บ้านในเป่าอันก็ยังจัดเลี้ยงพ้นไฉ่สืบทอดกันมา
ถ้าไปร้านฮากกาครั้งแรกแล้วไม่รู้จะสั่งอะไร เริ่มจาก สามของดีฮากกา นี้ก่อนเลย — 盐焗鸡 (ไก่อบเกลือ) · 酿豆腐 (เต้าหู้ยัดไส้) · 梅菜扣肉 (หมูสามชั้นผักกาดดอง) ครบทั้งไก่ ผัก และหมู ได้เห็นภาพรวมของครัวนี้ในมื้อเดียว
มา 2 คนสั่งสามจานนี้ + ข้าว + น้ำซุปก็พอดีอิ่ม · มา 4 คนขึ้นไปค่อยเพิ่ม 土猪汤 (ซุปหมูบ้านตุ๋นพริกไทย) หรือผักผัดเข้ามา
客家三宝 / 酿三宝 (ยัดไส้สามอย่าง) — เต้าหู้ พริกหยวก และมะระ ยัดไส้หมูสับเหมือนกัน กินได้หลายเนื้อสัมผัสในจานเดียว · 梅菜扣肉 เวอร์ชันบางร้านทำกับเผือก (芋头扣肉) มันและหอมขึ้นอีก
酿苦瓜 · 算盘子 (แป้งเผือกปั้นเม็ดผัด) · 盐焗鸡爪/鸡翅 (ตีนไก่/ปีกไก่อบเกลือ) เป็นของกินเล่นจิ้มเบียร์ได้ดี · ร้านฮากกามักมี 娘酒 (เหล้าข้าวหมักฮากกา) รสหวานนุ่มให้ลองด้วย
ร้านฮากกาในเซินเจิ้นส่วนใหญ่รับ WeChat Pay และ Alipay เป็นหลัก ร้านในห้าง (เช่นเครือ 客语 หรือ 客家本色) มีเครื่องรูดบ้างแต่ก็ยังเน้นสแกนจ่าย แนะนำผูกบัตร Visa/Mastercard กับ Alipay หรือ WeChat ล่วงหน้าตั้งแต่อยู่ไทย
ร้านในห้างมักมีเมนูรูปภาพและพอสื่อสารภาษาอังกฤษได้ ส่วนร้านเก่าแก่ในหลงกั่ง-เป่าอันอาจไม่มีเมนูอังกฤษ — ไม่ต้องกังวล ชี้รูปหรือพูดชื่อจานสั้นๆ อย่าง 盐焗鸡 / 酿豆腐 ได้เลย คนท้องถิ่นมักยินดีช่วย
ตั้งแต่เครือฮากกาในห้างที่สั่งง่ายมีเมนูรูป ไปจนถึงหมู่บ้านฮากกาเก่าในหลงกั่งที่ได้บรรยากาศต้นตำรับ
ถ้าอยากลองอาหารฮากกาครั้งแรกแบบไม่ต้องลุ้นเรื่องภาษา 客语 คือชื่อที่ปลอดภัยที่สุด — เครือนี้พัฒนามาจากร้านฮากกาเก่าในกว่างโจว ปรับจานให้ขนาดเล็กลงและราคาย่อมเยา (หลายเมนูจานละ ¥20–30) จะได้ลองหลายอย่างในมื้อเดียว ซิกเนเจอร์คือ ไก่อบเกลือฉีกมือสูตรโบราณ (古法手撕盐焗鸡) ที่ใช้ไก่เครางวด หนังเหลืองมัน เนื้อแน่น สาขาอยู่ในห้างใหญ่ทั่วเมือง (เช่น Coastal City ย่านหนานซาน) มีเมนูรูปภาพ นั่งสบาย แอร์เย็น
อีกเครือฮากกาที่คนเซินเจิ้นนึกถึงเวลาคิดถึงรสบ้าน — สาขาหนานเหลียน (南联店) อยู่ในหลงกั่งใกล้รถไฟฟ้าสาย 3 จุดเด่นคือ ไก่อบเกลือฉีกมือ หนังเหลืองกรอบเค็มหอม เนื้อนุ่ม กับ เต้าหู้ยัดไส้โม่หิน (石磨酿豆腐) ที่ใช้เต้าหู้ทำเองเนื้อนุ่ม ทอดให้ผิวเกรียมก่อนตุ๋นเข้ารส และ ซุปหมูบ้าน (客家土猪汤) ตุ๋นพริกไทยกับน้ำแร่นานหลายชั่วโมง น้ำใสหวานเนื้อ เหมาะมากันเป็นครอบครัว วัตถุดิบสดและจัดจานเยอะคุ้มราคา
ฮากกาจากเมืองเหอหยวน (河源 ในกวางตุ้งตอนเหนือ) ขึ้นชื่อเรื่องรสจัดจ้านดั้งเดิมกว่าเครือในห้าง — ร้านสาขาต้าจงหัว (大中华店) อยู่ย่านศูนย์กลางฝูเถียน เหมาะถ้าอยากกินฮากกาแบบรสเข้มไม่ปรุงให้นุ่มลงตามคนเมือง เหมยไช่โข่วโร่ว ที่นี่มันเข้มหอมผักดอง ปลาน้ำจืดและเครื่องในต้มตุ๋นก็ทำได้ถึงเครื่อง บรรยากาศร้านบ้านๆ ไม่หรู แต่รสคือฮากกาของจริงที่คนเหอหยวนในเซินเจิ้นไปกินแก้คิดถึงบ้าน
ถ้าอยากกินฮากกาพร้อมสัมผัสบรรยากาศ "เซินเจิ้นเก่า" จริงๆ กานเคิงคือคำตอบ — หมู่บ้านฮากกาโบราณในหลงกั่งที่บูรณะเป็นแหล่งท่องเที่ยว มีบ้านเก่า ตรอกหิน ร้านอาหารฮากกาในอาคารไม้สามชั้นสไตล์ดั้งเดิม สั่งไก่อบเกลือ ซุปหมูบ้าน และของกินถิ่นได้พร้อมเดินเล่นถ่ายรูป เป็นที่ที่เห็นภาพชัดว่าก่อนตึกระฟ้า ชีวิตชาวฮากกาเซินเจิ้นเป็นแบบไหน เหมาะทำเป็นทริปครึ่งวันเลี่ยงเมือง เดินทางสะดวกด้วยรถไฟฟ้า