ของหวานไหหลำที่ซานย่า
ชิงปู่เหลียงน้ำกะทิ มะพร้าว และผลไม้เมืองร้อนเต็มเกาะ

ชื่อแปลตรงตัวว่า "เย็น บำรุง สดชื่น" และนั่นคือสิ่งที่ชามนี้ทำได้จริง — เริ่มจากฐานน้ำกะทิสดหรือน้ำมะพร้าวอ่อนที่หวานเย็นจากธรรมชาติ แล้วใส่ของลงไปสิบกว่าอย่าง: ถั่วเขียวต้ม ถั่วแดง ลูกเดือย เม็ดบัว เผือกบด ลูกชิดเผือกเหนียวหนึบ เฉาก๊วยดำหั่นเต๋า แตงโมหวานๆ มะม่วงสุก สาคูใส แล้วโรยถั่วลิสงคั่วป่นด้านบนให้หอมมัน บางเจ้าใส่ก้อนไอติมกะทิลอยมาในชามด้วย รสไม่หวานจัด เนื้อสัมผัสหลากหลายในคำเดียว ทั้งกรอบ หนึบ ลื่น เย็น — เป็นของหวานที่กินแล้วเข้าใจเลยว่าทำไมคนไหหลำกินกันทุกวันหน้าร้อน

มะพร้าวซานย่าสดและหวานพอที่จะกลายเป็นไอศกรีมได้โดยแทบไม่ต้องเติมอะไร — เจ้าดังมักเสิร์ฟไอติมเนื้อกะทิในกะลามะพร้าวจริง แล้วขูดเนื้อมะพร้าวอ่อนโรยหน้าให้กินทั้งไอติมทั้งเนื้อมะพร้าว เย็นจัด หอมมัน อีกแบบที่เห็นตามตลาดกลางคืนคือ ไอติมม้วน (椰子炒酸奶/炒冰) ที่เทกะทิหรือโยเกิร์ตลงแผ่นเหล็กเย็นจัด ขูดให้เป็นม้วนสดๆ ต่อหน้า ใส่ผลไม้สับลงไปด้วย เป็นทั้งของกินและการแสดง เด็กๆ ชอบมาก

ลองนึกภาพวุ้นเต้าหู้ที่ทำจากน้ำกะทิแทนถั่วเหลือง — เนื้อนุ่มสั่นไหว สีขาวขุ่น หวานอ่อนๆ หอมมะพร้าวธรรมชาติ เจ้าที่ทำดีจะเซตวุ้นกลับเข้าไปในลูกมะพร้าวที่ผ่าครึ่ง เสิร์ฟมาให้ตักกินทั้งวุ้นทั้งเนื้อมะพร้าวอ่อนที่ติดอยู่ข้างใน เย็น ลื่น เบากว่าไอติมมะพร้าวเยอะ เหมาะกับคนที่อยากได้ความสดชื่นแต่ไม่อยากหนักท้อง บางร้านราดน้ำเชื่อมหรือใส่ผลไม้สดด้านบนเพิ่ม เป็นของหวานมะพร้าวที่ "ไม่ทำอะไรเยอะ" แต่อร่อยเพราะมะพร้าวดี

ที่ซานย่า มะพร้าวอ่อนเย็นๆ คือเครื่องดื่มที่หาง่ายที่สุดและสดที่สุด — แผงริมหาดและรถเข็นตามตลาดจะมีมะพร้าวกองเป็นภูเขา พ่อค้าหยิบมาฟันด้วยมีดสองสามทีแล้วเสียบหลอดให้ทันที น้ำมะพร้าวเกาะไหหลำหวานกำลังดี เย็นชื่นใจ ดื่มหมดแล้วขอให้ผ่าครึ่งเพื่อขูดเนื้อมะพร้าวอ่อนกินต่อได้ (บางเจ้ามีช้อนให้) นี่คือวิธีดับร้อนที่ถูกและดีที่สุดในเมือง และเป็นภาพที่ติดตาคนมาเที่ยวซานย่าทุกคน

ไหหลำเป็นแหล่งผลิตมะม่วงใหญ่ที่สุดของจีน ช่วงมีนาคมถึงมิถุนายนมะม่วงสุกหวานเต็มตลาด ร้านของหวานจึงทำเมนูมะม่วงออกมาหลายแบบ — มะม่วงสาคูน้ำกะทิ (杨枝甘露 สไตล์กวางตุ้ง) ที่ผสมมะม่วงปั่น สาคู เนื้อส้มโอ และน้ำกะทิเย็น, มะม่วงปั่นใส่น้ำแข็ง, หรือมะม่วงสุกหั่นเต๋าราดนมข้นและกะทิ เนื้อมะม่วงไหหลำหวานจัดและหอม ตัดกับความมันของกะทิแล้วเข้ากันพอดี เป็นของหวานที่สดและกินง่ายสำหรับคนไม่ชอบหวานมาก

รถเข็นที่มีเครื่องหีบอ้อยหมุนๆ คือภาพคุ้นตาตามตลาดและริมถนนซานย่า — ลำอ้อยสดป้อนเข้าเครื่อง คั้นออกมาเป็นน้ำสีเขียวอมเหลือง ใส่น้ำแข็งเสิร์ฟทันที รสหวานธรรมชาติแบบสะอาดๆ ไม่เลี่ยน บางเจ้าบีบมะนาวลงไปนิดให้สดชื่นขึ้น ดื่มแล้วชุ่มคอดับร้อนได้ดี เป็นเครื่องดื่มราคาถูกที่คนท้องถิ่นดื่มกันประจำ และเป็นของคู่กับการเดินตลาดผลไม้ในซานย่า

นอกจากชิงปู่เหลียง ไหหลำยังมีวุ้นเย็นกินเดี่ยวๆ อีกหลายแบบ — เฉาก๊วย (凉粉) วุ้นดำหรือใสเนื้อหยุ่นๆ หั่นเต๋าราดน้ำเชื่อมน้ำตาลแดง บางเจ้าใส่ถั่ว เผือก และผลไม้คล้ายชิงปู่เหลียงแบบย่อ ส่วน วุ้นเต่า (龟苓膏) เป็นวุ้นสมุนไพรจีนสีดำสนิท รสหวานอมขมเล็กน้อย เชื่อกันว่าช่วยลดความร้อนในร่างกาย ราดน้ำผึ้งหรือนมข้นกินแก้ขม ทั้งคู่เป็นของหวานเย็นๆ เบาๆ ที่คนจีนกินคลายร้อนมาแต่ไหนแต่ไร เหมาะกับวันที่อยากกินอะไรเย็นแต่ไม่หวานมาก

ไหหลำคือตะกร้าผลไม้เมืองร้อนของจีน และซานย่าอยู่ใต้สุดที่สุด ผลไม้จึงสด ถูก และหลากหลายกว่าที่อื่นในประเทศ เดินตลาดที่หนึ่งหรือตลาดผลไม้จะเจอ มะม่วง (ราชาผลไม้ของที่นี่) มังคุด (ราชินีผลไม้) แก้วมังกร เนื้อแดงหวานฉ่ำ ขนุน เหลืองหอม ลำไย เงาะ ทุเรียน (ปลูกในซานย่าได้แล้ว) และมะพร้าวที่มีทั้งปี ราคาขายเป็นกิโล หั่นใส่ถุงพร้อมไม้จิ้มก็มี ลองชิมหลายอย่างในที่เดียวได้สบาย — แต่ดูเรื่องตาชั่งให้ดี (อ่านวิธีในคำถามท้ายหน้า)