ปายเป็นเมืองเล็กในหุบเขา ไม่มีรถไฟ ไม่มีรถไฟฟ้า/BTS/MRT และ Grab ก็แทบเรียกไม่ได้ — พระเอกของการเที่ยวปายคือเช่ามอเตอร์ไซค์/สกู๊ตเตอร์ราว ฿100–150/วัน ที่พาไปได้ทั้งกองแลน น้ำตก สันติชล และบ่อน้ำร้อน เสริมจักรยานกับการเดินในตัวเมือง แต่มีเรื่องเดียวที่ต้องพูดตรงๆ ก่อน: เรื่องความปลอดภัยบนถนนภูเขา
ถ้าคุณชินกับการกระโดดขึ้นรถไฟฟ้าหรือเรียก Grab ในกรุงเทพไปไหนมาไหน บอกไว้ก่อนเลยว่า ปายไม่มีรถไฟ ไม่มีรถไฟฟ้า/BTS/MRT และ Grab ก็แทบไม่มีให้เรียก ปายเป็นเมืองเล็กในหุบเขาแม่ฮ่องสอนที่เดินด้วยจังหวะสบายๆ คนส่วนใหญ่มาด้วยรถตู้โดยสารจากเชียงใหม่ผ่านถนนภูเขา 1095 ที่มีราว 762 โค้ง พอถึงแล้วก็ใช้สองล้อกับสองเท้าเป็นหลัก ฟังดูเหมือนยุ่งยาก แต่จริงๆ แล้วง่ายกว่าที่คิด ถ้ารู้ว่าจะใช้อะไรเมื่อไหร่
พระเอกของการเที่ยวปายคือ การเช่ามอเตอร์ไซค์/สกู๊ตเตอร์ ราว ฿100–150 ต่อวัน มีร้านเช่าเรียงรายรอบตัวเมืองและถนนคนเดิน เพราะมันคือสิ่งเดียวที่พาคุณไปได้ครบทั้งกองแลน (Pai Canyon) น้ำตกหมอแปง หมู่บ้านสันติชล จุดชมวิวหยุนไหล และบ่อน้ำร้อน ที่กระจายอยู่รอบเมือง แต่ก่อนจะรีบไปเช่า มีเรื่องความปลอดภัยที่เราต้องคุยกันตรงๆ ก่อน เพราะถนนภูเขาที่นี่ไม่ใช่เล่นๆ
แต่มีเรื่องหนึ่งที่ต้องเข้าใจตั้งแต่ต้น: ในตัวเมืองปายเดินถึงกันหมด แต่ของเด็ดอยู่รอบนอก ถนนคนเดิน ร้านอาหาร และคาเฟ่ส่วนใหญ่อยู่ในระยะเดิน ขณะที่น้ำตก จุดชมวิว และหมู่บ้านบนเขาต้องนั่งรถออกไป คู่มือนี้จะพาดูทุกวิธีเดินทางในปาย ตั้งแต่เช่ามอเตอร์ไซค์ (พร้อมเรื่องความปลอดภัยแบบไม่ขายฝัน) จักรยาน การเดิน ไปจนถึงรถสองแถว รถเหมา และทัวร์สำหรับคนที่ไม่อยากขับเอง — แล้ววางแผนการเดินทางให้คุ้มก่อนออกจากที่พัก
อิสระ ราคาเบา ไปได้ทุกจุดรอบเมือง — แต่ต้องขับเป็นและขับปลอดภัย นี่คือเงื่อนไขที่ห้ามมองข้าม
ในเมืองที่ไม่มีรถไฟและ Grab ก็แทบไม่มี สิ่งที่ให้อิสระที่สุดคือมอเตอร์ไซค์เช่า และปายก็มีให้เลือกเพียบ สกู๊ตเตอร์ออโต้คันเล็กราว ฿100–150 ต่อวัน (ยังไม่รวมน้ำมัน) คือรถที่นักท่องเที่ยวเช่ากันมากที่สุด ขับง่าย จอดง่าย พาไปได้ทั้งกองแลนชมพระอาทิตย์ตก พระธาตุแม่เย็นชมวิวหุบเขา น้ำตกหมอแปง สันติชล จุดชมวิวหยุนไหล และบ่อน้ำร้อน ในวันเดียว ร้านเช่าให้วางมัดจำหรือสำเนาพาสปอร์ตไว้ และมักเติมน้ำมันมาให้นิดหน่อยพอขับออกไปหาปั๊ม
สกู๊ตเตอร์ออโต้คันเล็กเช่าราว ฿100–150 ต่อวัน มีให้เลือกเยอะรอบตัวเมืองและถนนคนเดิน ยิ่งเช่าหลายวันยิ่งต่อราคาได้ รถ 125–150cc ก็พอไหวทางขึ้นเขารอบปาย วางมัดจำหรือสำเนาพาสปอร์ตไว้ และคืนรถเติมน้ำมันให้เท่าที่รับมา
เคล็ดลับ: ก่อนรับรถให้ถ่ายรูปรอยขีดข่วนรอบคันไว้ เพื่อกันโดนคิดค่าเสียหายที่ไม่ได้ทำ เช็กไฟ แตร และยางให้ครบ และลองเบรกในลานก่อนออกถนนจริง
บอกตามตรง ถนนรอบปายมี กรวดลื่น ทางขึ้นหมู่บ้านชัน และโค้งเยอะ นักท่องเที่ยวที่ขับไม่คล่องล้มและถลอกกันบ่อยจนมีคำเรียกติดปากว่า "Pai tattoo" (แผลถลอกจากรถล้ม) กฎเหล็กคือ ใส่หมวกกันน็อกทุกครั้ง อย่าขับตอนเมา และค่อยๆ ขับตอนฝนตกเพราะถนนภูเขาลื่น
ที่สำคัญที่สุด: ถ้าคุณไม่เคยขับมอเตอร์ไซค์มาก่อน หรือขับไม่คล่อง อย่าฝืน ถนนปายไม่ใช่ที่หัดขับ ใช้รถสองแถว รถเหมา หรือจองทัวร์เป็นวันแทนปลอดภัยกว่ามาก และยังได้เที่ยวครบเหมือนกัน ค่าใช้จ่ายอาจสูงกว่านิดหน่อย แต่แลกกับความปลอดภัยถือว่าคุ้ม
ตัวเมืองปายเล็กมาก จนหลายเรื่องไม่ต้องใช้เครื่องยนต์เลย ถ้าที่พักอยู่ในเมืองหรือใกล้ถนนคนเดิน เดินเอาก็พอ ทั้งร้านอาหาร คาเฟ่ ร้านขายของ และถนนคนเดินตอนเย็นอยู่ในระยะเดินถึงกันหมด นี่คือเสน่ห์ของปายที่เมืองใหญ่ไม่มี
ตัวเมืองปายเดินครบในไม่กี่นาที ถนนคนเดิน ร้านอาหาร คาเฟ่ ที่พัก อยู่ใกล้กัน ตอนเย็นถนนคนเดินปิดให้เดินเล่นได้สบาย
เช่าจักรยานราคาเบาวันละไม่กี่สิบบาท ปั่นเล่นรอบเมืองและทุ่งนาใกล้ๆ ได้ เหมาะกับคนที่ไม่อยากขับมอเตอร์ไซค์แต่ยังอยากมีล้อ
เรียกรถสองแถวหรือรถเหมาพร้อมคนขับไปจุดรอบนอกได้ ถามที่พักช่วยติดต่อ ราคาขึ้นกับระยะและจำนวนคน
ทัวร์ครึ่งวัน/เต็มวันรวมหลายจุดในรอบเดียว มีรถ+คนขับ เหมาะกับคนไม่ขับเอง จองล่วงหน้าผ่าน Klook ได้
บอกตรงๆ ว่า ถ้าวางแผนพักในเมืองหรือใกล้ถนนคนเดิน คุณแทบไม่ต้องใช้รถเลยในเวลากลางวัน-กลางคืนปกติ จะต้องหาพาหนะก็ต่อเมื่อจะออกไปจุดเที่ยวรอบนอกอย่างน้ำตกหรือหมู่บ้านบนเขาเท่านั้น เลือกทำเลที่พักให้ตรงกับสไตล์ได้ที่ พักที่ไหนในปาย
รถสองแถวเหมาคือทางหลักของคนที่ไม่ขับมอเตอร์ไซค์ ใช้ไปจุดที่ไม่ไกลมากอย่าง กองแลนและสะพานประวัติศาสตร์ ที่อยู่ใกล้ตัวเมือง หรือเหมาขึ้นไปสันติชล/บ่อน้ำร้อนได้ ราคาขึ้นกับระยะทางและจำนวนคน ตกลงราคาก่อนขึ้นทุกครั้ง
วิธีง่ายสุดคือ ให้ที่พักช่วยติดต่อรถ เพราะคนขับท้องถิ่นรู้จุดและราคามาตรฐาน ถ้าไปกันหลายคนหารกันแล้วถือว่าคุ้ม และไม่ต้องเสี่ยงขับเองบนถนนภูเขา
ทัวร์เป็นทางเลือกสบายสำหรับคนไม่ขับเอง ทัวร์ในเมืองปายมักรวม กองแลน สะพานประวัติศาสตร์ สันติชล จุดชมวิวหยุนไหล น้ำตก และบ่อน้ำร้อน ในวันเดียว มีรถ+คนขับพาไปครบ ไม่ต้องคิดเรื่องเส้นทาง เหมาะถ้ามีเวลาน้อยหรืออยากเที่ยวสบายๆ
ยังมีทัวร์ไปจุดไกลขึ้นอย่าง ปางอุ๋ง บ้านรักไทย และถ้ำลอด ในแม่ฮ่องสอน รวมถึงทัวร์เส้นแม่ฮ่องสอนลูป จองล่วงหน้าได้และจ่ายเงินสบายใจ ดูจุดเที่ยวรอบนอกได้ที่ ทริปวันเดียวจากปาย
บอกไว้ก่อนเลยว่า ปายไม่มี Grab วิ่งให้บริการสม่ำเสมอเหมือนกรุงเทพหรือเชียงใหม่ บางช่วงอาจพอมีรถ แต่ไว้ใจไม่ได้และมักไม่มีคนรับงาน อย่าวางแผนเดินทางโดยพึ่ง Grab ในปายเด็ดขาด
สิ่งที่ใช้ได้จริงคือ เช่ามอเตอร์ไซค์ เดินในเมือง หรือเรียกรถสองแถว/รถเหมา และให้ที่พักช่วยติดต่อรถเวลาต้องไปจุดไกล วางแผนพาหนะไว้ล่วงหน้าจะสบายใจกว่ามาก
มาถึงปายยังไง
ย้ำอีกที: ปายไม่มีรถไฟและไม่มีเที่ยวบินประจำ คนส่วนใหญ่มาด้วยรถตู้โดยสารจากสถานีขนส่งอาเขต เชียงใหม่ ผ่านถนน 1095 ที่มีราว 762 โค้ง ใช้เวลาราว 3 ชั่วโมง ราว ฿150–200 ต่อคน ออกแทบทุกชั่วโมง ใครเมารถง่ายให้นั่งด้านหน้าและกินยาแก้เมารถไว้
ถ้าจะมาจากกรุงเทพ วิธีที่นิยมคือ นั่งรถไฟหรือเครื่องบินถึงเชียงใหม่ก่อน แล้วต่อรถตู้เข้าปาย เพราะสถานีรถไฟที่ใกล้ปายที่สุดคือเชียงใหม่ ดูวิธีมาปายทุกแบบที่ คู่มือการเดินทางมาปาย
นี่คือสิ่งที่ทำให้การวางแผนเที่ยวปายต่างจากเมืองใหญ่ และควรเข้าใจก่อนตัดสินใจว่าจะขับเองไหม
ถ้าจะจำเรื่องเดียวจากหน้านี้ ให้จำเรื่องนี้: ตัวเมืองปายเดินถึงกันหมด แต่ไฮไลต์ที่คนมาปายตามหาอยู่นอกตัวเมือง ในเมืองมีถนนคนเดิน ร้านอาหาร และคาเฟ่ที่เดินเที่ยวได้สบาย แต่กองแลน น้ำตกหมอแปง หมู่บ้านสันติชล จุดชมวิวหยุนไหล และพระธาตุแม่เย็น ต้องนั่งรถออกไปต่างหาก รัศมีไม่ไกลแต่ไม่มีรถสาธารณะวิ่งประจำ — นี่คือเหตุผลที่คนนิยมเช่ามอเตอร์ไซค์ หรือเหมารถ/ทัวร์ถ้าไม่ขับเอง
| จุดหมาย | ระยะ + ความใกล้ | วิธีไป |
|---|---|---|
| ในตัวเมืองปาย | ใจกลาง · เดิน/จักรยาน | ถนนคนเดิน · ร้านอาหาร · คาเฟ่ — เดินถึงกันหมด |
| กองแลน (Pai Canyon) | ~8 กม. ใต้เมือง · ใกล้ | มอเตอร์ไซค์ · รถสองแถวเหมา · ทัวร์ |
| สะพานประวัติศาสตร์ปาย | ใกล้กองแลน · ใกล้ | มอเตอร์ไซค์ · รถสองแถว (มักรวมกับกองแลน) |
| น้ำตกหมอแปง + สันติชล + หยุนไหล | ~8 กม. ตะวันตกเฉียงเหนือ · ฝั่งตะวันตก | มอเตอร์ไซค์ (สะดวกสุด) · รถเหมา · ทัวร์ครึ่งวัน |
| ปางอุ๋ง / บ้านรักไทย / ถ้ำลอด | ไกล · ในแม่ฮ่องสอน · นั่งรถนาน | ทัวร์ / รถเหมา (ง่ายสุด) |
ถ้าต้องสรุปเป็นสองข้อ: หนึ่ง — ถามตัวเองตรงๆ ว่าขับมอเตอร์ไซค์เป็นและขับคล่องไหม ถ้าใช่ เช่าสกู๊ตเตอร์ราว ฿100–150/วัน คือวิธีเที่ยวปายที่อิสระและคุ้มที่สุด ใส่หมวกกันน็อก เช็กรถ และขับช้าไว้ก่อน แต่ถ้าไม่เคยขับหรือขับไม่คล่อง อย่าฝืน เพราะถนนปายล้มง่ายและถลอกบ่อย ใช้รถสองแถว รถเหมา หรือทัวร์เป็นวันแทน เที่ยวได้ครบเหมือนกันและปลอดภัยกว่ามาก
สอง — เลือกทำเลที่พักให้ตรงกับวิธีเดินทาง ถ้าพักในเมืองหรือใกล้ถนนคนเดิน เดินเที่ยวกลางคืนได้สบายโดยไม่ต้องใช้รถ แต่ถ้าพักบนเขาหรือริมทุ่งนา มักต้องมีสกู๊ตเตอร์หรือรถส่วนตัว วางแผนเรื่องนี้ก่อนจองที่พักจะลดความยุ่งยากได้เยอะ