12 ของต้องลอง ก่อนออกจากอยุธยา
เรียงจากจานสัญลักษณ์ของเมือง ไปจนถึงของหวานและของกินตลาด — บอกไว้ก่อนว่าแต่ละอย่างอยู่ตรงไหนและราคาราวเท่าไร
1
นี่คือของกินที่คนนึกถึงเป็นอันดับแรกของอยุธยา ชามเล็กจิ๋วน้ำซุปสีเข้มข้นใส่เลือดและเครื่องเทศหอมๆ มีเส้นเล็ก เส้นใหญ่ หรือบะหมี่ให้เลือก ใส่เนื้อหรือหมูกับลูกชิ้น โรยผักบุ้งและกระเทียมเจียว ที่เป็นชามจิ๋วเพราะแต่เดิมขายบนเรือพายในคลอง ส่งชามข้ามเรือต้องชามเล็กถึงไม่หก ธรรมเนียมสนุกคือกินหลายชามแล้วเรียงชามเปล่าไว้นับ คนทั่วไปสั่ง 5–10 ชาม ลองทั้งน้ำใส น้ำตก และแบบแห้งในมื้อเดียวได้เลย
2
กุ้งแม่น้ำตัวโตจากเจ้าพระยา–ป่าสัก เผาบนเตาถ่านทั้งเปลือกจนหอม เนื้อแน่นหวาน หัวเต็มไปด้วยมันกุ้งสีส้มเข้มที่หลายคนยกให้เป็นพระเอกของจาน แกะเปลือกแล้วราดมันกุ้งบนข้าวสวยร้อนๆ จิ้มน้ำจิ้มซีฟู้ดรสแซ่บตัดเลี่ยน คิดราคาตามน้ำหนัก ตัวยิ่งใหญ่ยิ่งแพง บอกตรงๆ ว่ามื้อนี้มักเป็นมื้อหนักของทริป แต่ถ้ามาหลายคนหารกันแล้วคุ้มมาก สั่งคู่ปลาเผาและต้มยำกุ้งแม่น้ำ กินริมน้ำตอนเย็นลมเย็นๆ คือบรรยากาศที่เข้ากับเมืองนี้สุด
3
ถ้าก๋วยเตี๋ยวเรือคือของคาวคู่เมือง โรตีสายไหมก็คือของหวานคู่เมืองที่ทุกคนซื้อกลับ เส้นน้ำตาลปั้นปั่นจนเป็นฝอยนุ่มเหมือนสายไหม วางบนแผ่นโรตีบางๆ ที่มีทั้งสีขาวธรรมดาและสีเขียวใบเตยหอมๆ ม้วนกินทั้งคำ รสเค็มอ่อนของแผ่นแป้งตัดกับความหวานของเส้นพอดิบพอดี เป็นของหวานที่มีรากจากชุมชนไทย–มุสลิมของเมือง ถ้าซื้อกล่องกลับบ้านให้กินภายใน 1–2 วันตอนแผ่นยังนุ่ม — ทิ้งไว้นานแผ่นจะแข็งและเส้นจะละลายเยิ้ม
เมืองริมน้ำอย่างอยุธยาปลาแม่น้ำสดตลอดปี จานยอดนิยมคือปลาเผาเกลือตัวโตแกะเนื้อจิ้มน้ำจิ้มซีฟู้ด ปลาคังหรือปลาแรดต้มยำน้ำข้น และปลาแรดทอดราดน้ำปลาที่หนังกรอบเนื้อนุ่ม ร้านริมน้ำเกือบทุกเจ้ามีเมนูปลาแม่น้ำให้เลือก กินคู่กับกุ้งเผาในมื้อเดียวก็เข้ากันดี เนื้อปลาแม่น้ำจะหวานและนุ่มกว่าปลาทะเล รสไม่คาว เป็นของถิ่นที่คนกินปลาไม่ควรพลาด สั่งแบ่งกันหลายอย่างจะได้ลองครบ
อยุธยาเคยเป็นเมืองท่าที่มีชุมชนหลายเชื้อชาติตั้งบ้านเรือนริมแม่น้ำ ชุมชนไทย–มุสลิมทิ้งมรดกอาหารที่อร่อยและหากินได้ทั้งเมือง ทั้งมัสมั่นเนื้อหรือไก่ที่เครื่องแกงหอมเข้มข้น ข้าวหมกไก่สีเหลืองหอมเครื่องเทศ และซุปเนื้อตุ๋นน้ำใสรสกลมกล่อม จานเหล่านี้เป็นรสที่กลมกล่อม ไม่เผ็ดจัด เหมาะกับคนที่อยากลองอาหารถิ่นแบบสบายปาก ร้านเก่าแก่หลายเจ้าอยู่แถวชุมชนมุสลิมและตลาดในเมือง บอกตรงๆ ว่าหลายร้านเปิดแค่กลางวัน มาช่วงมื้อเที่ยงจะได้ของครบกว่า
6
หลังเดินชมวัดทั้งวัน ตลาดโต้รุ่งบางอิ่น (หรือที่หลายคนเรียกบางลาน) คือที่ที่คนท้องถิ่นมาเดินกินยามเย็น อยู่กลางเกาะเมืองใกล้วัดมหาธาตุ เปิดช่วงเย็นถึงค่ำ มีของกินรถเข็นเรียงยาวทั้งของทอด ของปิ้งย่าง ก๋วยเตี๋ยว ของหวาน และผลไม้ ราคาย่อมเยาแบบตลาดท้องถิ่น เดินกินทีละอย่างได้เรื่อยๆ บรรยากาศบ้านๆ ไม่ปรุงแต่งเพื่อนักท่องเที่ยว เป็นที่ที่ได้รสอาหารเย็นแบบคนอยุธยาจริงๆ และอยู่ใกล้วัดจนแวะต่อจากเที่ยวได้พอดี
ตลาดหัวรอเป็นตลาดเก่าแก่ที่สุดของอยุธยา อยู่ริมน้ำทางตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะเมือง มีทั้งตลาดเช้าที่คึกคักตั้งแต่ฟ้ายังไม่สว่าง คนท้องถิ่นมาจ่ายกับข้าว และตลาดเย็นที่เปิดราว 17.00–21.00 น. ของกินถิ่นเยอะ ทั้งอาหารตามสั่ง ของทอด ขนมไทย และผลไม้ตามฤดู เป็นตลาดที่ได้บรรยากาศชีวิตจริงของเมือง ราคาคนท้องถิ่น ไม่ใช่ราคานักท่องเที่ยว ถ้าอยากเห็นว่าคนอยุธยากินอะไรในชีวิตประจำวัน ที่นี่คือคำตอบ
8
ตลาดน้ำอโยธยาอยู่นอกเกาะเมืองใกล้สถานีรถไฟและวัดมเหยงคณ์ เป็นตลาดท่องเที่ยวในเรือนไม้ริมคลอง บรรยากาศย้อนยุค มีของกินไทยให้ลองเยอะ ทั้งก๋วยเตี๋ยว ขนมไทย ของปิ้งย่าง และเครื่องดื่มเย็นๆ พร้อมการแสดงและร้านของฝาก เดินถ่ายรูปสวย เหมาะพาครอบครัวหรือไปเป็นจุดแวะเย็นๆ บอกตรงๆ ว่าเป็นตลาดท่องเที่ยว ราคาสูงกว่าตลาดท้องถิ่นนิดหน่อยและเน้นบรรยากาศ ถ้าอยากกินของถิ่นราคาคนท้องถิ่นจริงๆ ตลาดบางอิ่นกับหัวรอจะคุ้มกว่า แต่ถ้าอยากได้ภาพริมน้ำสวยๆ ที่นี่ก็เพลิน
นอกจากโรตีสายไหม อยุธยายังขึ้นชื่อเรื่องขนมไทยโบราณสูตรชาววังที่ตกทอดมาแต่ครั้งเป็นราชธานี ทั้งขนมหม้อแกงเนื้อเนียนหอมกะทิ ฝอยทอง ทองหยิบ ทองหยอด ที่ทำจากไข่แดงกับน้ำเชื่อม สีทองสวยและหวานหอม รวมถึงขนมชั้น ขนมเบื้อง และลูกชุบที่ปั้นเป็นผลไม้จิ๋ว ขนมเหล่านี้หาซื้อได้ตามตลาดในเมือง ร้านขนมเก่าแก่ และแผงของฝาก ราคาไม่แพง เป็นของหวานที่ซื้อเป็นของฝากได้สวยและเก็บได้นานกว่าโรตีสายไหม ลองซื้อชุดเล็กมาชิมหลายอย่างได้
ก๋วยเตี๋ยวเรือคลองสระบัวเป็นอีกเจ้าที่คนพูดถึงบ่อย จุดเด่นคือเป็นร้านริมน้ำที่ไม่ได้มีแค่ก๋วยเตี๋ยวเรือ แต่ขายกุ้งแม่น้ำเผาตัวโต ปลาแรดทอดกระเทียม ปลาหมึกผัดไข่เค็ม และต้มยำกุ้งแม่น้ำด้วย เลยกินได้ทั้งชามจิ๋วเรียงกองแบบดั้งเดิมและสั่งกับข้าวริมน้ำเป็นมื้อใหญ่ในที่เดียว ปิดท้ายด้วยไอศกรีมกะทิเย็นๆ พร้อมวิวน้ำ คนต่อคิวพอสมควรช่วงวันหยุด เหมาะกับคนที่อยากได้ทั้งของขึ้นชื่อและบรรยากาศริมน้ำในมื้อเดียว
อยุธยาแดดแรงและร้อนจัด โดยเฉพาะช่วงเดือนมีนาคม–พฤษภาคม การแวะคาเฟ่จึงเป็นส่วนหนึ่งของวันชมวัดไปในตัว เมืองนี้มีคาเฟ่เรือนไม้เก่าหลายแห่ง ทั้งบ้านไม้ริมน้ำและร้านในย่านเมืองเก่าใกล้วัด เสิร์ฟกาแฟ ชาไทย และของหวานในบรรยากาศเย็นสบาย หลายร้านวิวซากเจดีย์หรือริมแม่น้ำสวยมาก เป็นจุดพักหลบแดดเที่ยงที่ดี ระหว่างปั่นจักรยานหรือนั่งตุ๊กตุ๊กชมเมืองรอบบ่าย แวะนั่งจิบเย็นๆ สักแก้วแล้วค่อยออกไปลุยวัดต่อช่วงแดดอ่อนจะสบายตัวกว่าเยอะ
ปิดท้ายด้วยจานที่ทุกคนกินได้สบายใจ — ก๋วยเตี๋ยวไก่ตุ๋นและเป็ดตุ๋นน้ำเครื่องยาจีน ชามอุ่นๆ น้ำซุปกลมกล่อมหอมเครื่องเทศ ใส่เนื้อไก่หรือเป็ดตุ๋นนุ่มจนเปื่อย โรยต้นหอมผักชี เป็นของกินที่ไม่เผ็ด ไม่มีเครื่องในแรงๆ เด็กและผู้ใหญ่กินได้หมด หาได้ทั่วเมืองทั้งร้านในตลาดและร้านริมทาง เหมาะเป็นมื้อเบาๆ ระหว่างวันหรือมื้อเช้าก่อนออกเที่ยว ถ้ามาเป็นกลุ่มที่มีคนกินยากหรือมีเด็ก ชามนี้คือตัวเลือกที่ปลอดภัยและอร่อยแบบเรียบง่าย