เส้นบะหมี่กว้างเท่าเข็มขัด ดึงด้วยมือทีละเส้นยักษ์ ฟาดแป้งกับเขียงดัง "เปียง-เปียง" แล้วราดน้ำมันพริกร้อนฉ่า — จานนี้คือซีอานทั้งจาน ตั้งแต่ตัวอักษร 57 ขีดยันคำแรกที่กินเข้าปาก
ลองนึกภาพชามบะหมี่ที่เปิดฝามาแล้วเจอเส้นเดียว — แต่เส้นนั้นกว้างเท่าเข็มขัด หนา หนึบ ยาวพับไปมาเต็มชาม นั่นคือ เปียงเปียงเมี่ยน (biáng biáng 面) อาหารจานเด่นที่สุดจานหนึ่งของมณฑลส่านซี เมืองหลวงคือซีอาน เป็นบะหมี่แป้งสาลีดึงมือ ไม่ใช่แป้งข้าว เพราะแถบนี้คือดินแดนข้าวสาลีของจีน คนซีอานกินเส้นกินแป้งเป็นหลัก ไม่ใช่ข้าวสวยแบบทางใต้
ชื่อแปลกๆ "เปียงเปียง" จริงๆ แล้วคือ เสียง — เสียงที่ก้อนแป้งฟาดลงบนเขียงไม้ตอนช่างจับสองปลายเส้นแล้วเหวี่ยงดึงให้ยาวขึ้น เปียง! เปียง! ดังเป็นจังหวะ อีกชื่อหนึ่งที่ตรงกว่าคือ โหยวโพเมี่ยน (油泼面) แปลว่า "บะหมี่ราดน้ำมัน" เพราะวิธีกินที่คนนึกถึงก่อนเลยคือเอาพริกป่นส่านซี ต้นหอม กระเทียมวางบนเส้น แล้วราดน้ำมันร้อนจัดลงไปจนหอมฉ่าทั้งชาม
แต่เดิมเปียงเปียงเมี่ยนเป็นอาหารคนใช้แรงงาน — กรรมกร ชาวนา คนที่ไม่มีเวลานั่งทำเส้นเล็กบางประณีต เลยดึงเส้นใหญ่ๆ ให้เสร็จเร็ว อิ่มนาน ราคาถูก จานละไม่กี่หยวน นานเข้ามันกลายเป็นหน้าตาของอาหารส่านซีไปเลย ติดอยู่ในรายชื่อ "แปดของแปลกแห่งส่านซี" (陕西八大怪) ที่ว่ากันว่าบะหมี่ที่นี่กว้างเหมือนเข็มขัดกางเกง วันนี้ไม่ว่าคุณจะเดินเข้าร้านในย่านมุสลิมหรือซอยเล็กรอบกำแพงเมืองเก่า เปียงเปียงเมี่ยนยังราคาย่อมเยาและอิ่มจริงเหมือนเดิม
อาหารจานเดียวในโลกที่ชื่อของมันเป็นตัวอักษรซับซ้อนที่สุดตัวหนึ่งของภาษาจีน
ตัวอักษร "เปียง" แบบตัวเต็มมีถึง 57 ขีด เป็นหนึ่งในอักษรจีนที่ซับซ้อนที่สุดเท่าที่มี ภายในตัวเดียวยัดส่วนย่อยไว้เพียบ — มี 言 (พูด) อยู่ตรงกลาง ขนาบด้วย 幺 (เล็ก) สองข้าง ข้างล่างมี 馬 (ม้า) ขนาบด้วย 長 (ยาว) แล้วยังมี 月 (พระจันทร์) 心 (หัวใจ) 刂 (มีด) กับ 穴 (ถ้ำ) และ 辶 (เดิน) ห่อรอบอีกชั้น
คนส่านซีจำลำดับขีดด้วยกลอนคล้องจอง เล่าเป็นเรื่องราว ทำนองว่า "จุดหนึ่งพุ่งขึ้นฟ้า แม่น้ำเหลืองคดสองโค้ง..." ไปจนจบทั้งตัว หรือจะจำง่ายๆ แบบฝรั่งก็ว่า "ม้าตัวจิ๋วพูดได้ โตขึ้นใต้แสงจันทร์ มีมีดแปดเล่มปักหัวใจ เดินอยู่บนหลังคา"
ที่น่าทึ่งคือ เดิมพิมพ์ในคอมพิวเตอร์ไม่ได้เลย เพราะไม่มีในรหัส Unicode มาตรฐาน ร้านบะหมี่ทั่วซีอานเลยต้องเขียนชื่อด้วยมือ หรือใช้พินอิน biáng แทน จนกระทั่งปี 2020 อักษรนี้ถึงได้รับรหัสอย่างเป็นทางการ — แต่จนถึงวันนี้ มือถือและจอส่วนใหญ่ก็ยังแสดงผลไม่ได้ (ถ้าคุณเห็นช่องสี่เหลี่ยมแทนตัวอักษรด้านบน นั่นเองคือเหตุผล)
หมายเหตุ: เรื่องเล่าว่าอัครมหาเสนาบดีหลี่ซือสมัยราชวงศ์ฉินคิดอักษรนี้ขึ้น เป็นตำนานที่ยืนยันไม่ได้ นักวิชาการเชื่อว่าน่าจะเป็นร้านบะหมี่คิดขึ้นในยุคหลังมากกว่า — สนุกดี แต่ไม่ใช่ประวัติศาสตร์
จากก้อนแป้งสู่ชามที่หอมฉ่า — รู้ไว้จะกินสนุกขึ้นเยอะ
1
ช่างจะนวดแป้งสาลีจนได้ที่ พักไว้ให้กลูเตนยืดหยุ่น แล้วรีดเป็นแผ่นยาว กดร่องกลางด้วยตะเกียบหนึ่งครั้ง จากนั้นจับสองปลายเหวี่ยงดึงเหมือนกระโดดเชือก ให้กลางเส้นฟาดลงเขียงทุกจังหวะ — เปียง! เปียง! — เส้นยืดยาวขึ้นเรื่อยๆ จนได้เส้นเดียวกว้างหนึบ บางร้านดึงเส้นเดียวยาวเป็นเมตร พอลวกในน้ำเดือดแป้บเดียวก็สุก เนื้อสัมผัสหนึบเด้งกัดสนุก ต่างจากเส้นบางทั่วไปคนละเรื่อง
แบบยอดนิยมที่สุด เริ่มจากลวกเส้นเสร็จ ตักใส่ชาม วางพริกป่นส่านซีกองหนึ่ง ต้นหอมซอย กระเทียมสับ บางร้านเพิ่มถั่วงอกกับผักใบเขียวลวก จากนั้นตักน้ำมันร้อนจัดๆ ราดลงตรงกองพริก — เสียง "ฉ่า" ดังขึ้นพร้อมควันหอม น้ำมันทำให้พริกแตกกลิ่นเต็มที่ แล้วเหยาะซีอิ๊วกับน้ำส้มสายชูดำ ผู้กินคลุกเองให้เส้นทุกเส้นเคลือบน้ำมันพริกแดงฉ่ำ พริกส่านซีเน้นหอมและสีสวยมากกว่าเผ็ดจัด คนกินเผ็ดได้ทั่วไปสบายมาก
นอกจากแบบราดน้ำมันแห้งๆ เปียงเปียงเมี่ยนยังเสิร์ฟกับซอสได้อีกหลายแบบ ที่เจอบ่อยคือ เซาจื่อ (臊子) ซอสหมูสับเครื่องเทศกับผักหั่นเต๋า รสเข้มกลมกล่อม กับอีกแบบที่คนซีอานชอบคือ มะเขือเทศผัดไข่และหมูสับ (西红柿鸡蛋) ราดบนเส้นกว้าง เปรี้ยวหวานนุ่มกินง่าย เหมาะกับคนที่ยังไม่อยากเจอพริกเต็มๆ ทั้งสองแบบใช้เส้นเปียงเปียงเส้นกว้างเหมือนกัน เปลี่ยนแค่หน้าและซอส
ร้านบะหมี่ส่านซีหลายแห่งเป็นร้านท้องถิ่นแท้ เมนูเป็นภาษาจีนล้วน บางร้านสั่งจ่ายเงินที่เคาน์เตอร์ก่อนแล้วถือบัตรไปรับ วิธีง่ายสุดคือมองหาป้าย biáng biáng 面 หรือ 油泼面 แล้วชี้ บอกพนักงานว่าเอา "เปียงเปียงเมี่ยน" หนึ่งชาม ถ้าไม่อยากเผ็ดบอก "เสาว์ลา" (少辣 = พริกน้อย) หรือ "ปู๋เย่าลา" (不要辣 = ไม่ใส่พริก) เส้นกว้างหนึ่งชามมักอิ่มอยู่ท้องนานกว่าที่คิด สั่งชามเดียวก่อนแล้วค่อยเติมถ้ายังไหว
หาได้แทบทั่วเมือง แต่บางย่านคือที่ที่คนซีอานพากันไปจริงๆ ราคาชามละ ¥15–30 (~฿75–150)
ย่านมุสลิมคือหัวใจอาหารของซีอาน มีร้านบะหมี่ดึงมือเรียงรายให้เห็นช่างดึงเส้นสดๆ หน้าร้าน บอกตรงๆ ว่าถนนเส้นหลัก (回民街) ค่อนข้างเป็นแหล่งนักท่องเที่ยวและราคาสูงกว่าปกติเล็กน้อย แต่ถ้าเลี้ยวเข้าซอยหลังอย่าง ต้าผีย่วน (大皮院) จะเจอร้านที่คนท้องถิ่นกินจริงและราคาย่อมเยากว่า มองหาร้านที่คนจีนต่อคิวเองเป็นหลัก นั่นคือสัญญาณดี เส้นที่นี่เป็นแบบฮาลาล (清真) เข้ากับวัฒนธรรมหุยมุสลิมของย่าน
ลานอาหารที่จัดรวมของกินขึ้นชื่อจากทั่วมณฑลส่านซีไว้ในที่เดียว เป็นที่ที่คนมาตามหาเส้นเปียงเปียงและของถิ่นอื่นๆ พร้อมกัน บรรยากาศจัดแต่งสไตล์เมืองเก่า มีร้านที่โชว์การดึงเส้นและราดน้ำมันให้ดูเป็นโชว์เล็กๆ เหมาะกับคนที่อยากลองหลายอย่างในมื้อเดียวโดยไม่ต้องเดินไกล แม้จะเป็นแหล่งที่นักท่องเที่ยวไปกันเยอะ แต่คุณภาพเส้นยังใช้ได้และสะดวกมาก
นอกย่านท่องเที่ยว ซีอานเต็มไปด้วยร้านบะหมี่ส่านซีเล็กๆ ที่คนทำงานกินกันทุกวัน — ป้าย biáng biáng 面 หรือ 油泼面 หน้าร้าน โต๊ะสแตนเลส เมนูจีนล้วน ราคาถูกที่สุดและรสชาติแท้ที่สุด หลายร้านขายเส้นกว้างแบบนี้ควบกับเมนูส่านซีอื่นอย่างเหรอเจียโม่ (肉夹馍) หรือเหลียงผี (凉皮) ถ้าเดินสำรวจรอบกำแพงเมืองหรือย่านที่พักจะเจอร้านแบบนี้ได้ไม่ยาก คุ้มค่าและได้บรรยากาศกินแบบคนซีอานจริงๆ