ใจกลางเมืองภูเก็ตซ่อนเมืองเก่าเล็ก ๆ ที่เดินสนุก — ตึกแถวสีพาสเทลของชาวบาบ๋า-เพอรานากันเรียงสองข้างถนนถลางและซอยรมณีย์ มีคาเฟ่ในตึกโบราณ ภาพสตรีทอาร์ตตามผนัง และทุกเย็นวันอาทิตย์ถนนถลางก็กลายเป็นถนนคนเดินลาดยายที่คึกคักที่สุดในสัปดาห์
เวลาพูดถึงภูเก็ต คนส่วนใหญ่นึกถึงหาดทรายและเกาะ แต่ลึกเข้าไปในตัวเมืองภูเก็ต (ไม่ใช่ที่หาด) มี ย่านเมืองเก่าภูเก็ต ที่เป็นคนละโลกกับชายหาด — เป็นย่านประวัติศาสตร์ที่ตึกแถวเก่าแก่อายุร้อยกว่าปีเรียงติดกันเป็นแถวบน ถนนถลาง ดิบุก กระบี่ พังงา เยาวราช และ ซอยรมณีย์ หน้าตึกทาสีพาสเทล มีลวดลายปูนปั้นแบบยุโรปผสมจีน และมีทางเดินมีหลังคาคลุมด้านหน้าที่คนภูเก็ตเรียกว่า หง่อคาขี่ ทั้งหมดอยู่ติดกันในรัศมีไม่กี่ร้อยเมตร เดินชมได้สบายในครึ่งวัน
หัวใจของย่านคือ ถนนถลาง ที่เรียงตึกชิโน-โปรตุกีสสวยที่สุดและกลายเป็น ถนนคนเดินลาดยาย (Lard Yai) ทุกเย็นวันอาทิตย์ ส่วน ซอยรมณีย์ ที่แยกจากถนนถลางคือซอยสั้น ๆ ที่ตึกทาสีพาสเทลเรียงสวยจนกลายเป็นจุดถ่ายรูปที่ดังที่สุดของเมือง รอบ ๆ ย่านยังมีคฤหาสน์หลังใหญ่ของตระกูลเจ้าของเหมืองแร่ในอดีตที่เรียกว่า อังมอเหลา และภาพ สตรีทอาร์ต ที่วาดเล่าเรื่องวิถีชาวภูเก็ตกระจายอยู่ตามผนังและซอยเล็ก ๆ
เสน่ห์ของที่นี่คือ มันเดินได้จริง ๆ — ต่างจากที่อื่นในภูเก็ตที่ของน่าเที่ยวกระจายอยู่คนละมุมเกาะจนต้องนั่งรถไปมาทั้งวัน ย่านเมืองเก่ากลับกระชับ ทุกถนนเชื่อมกัน เดินจากคาเฟ่หนึ่งไปอีกร้านไปจุดถ่ายรูปไปร้านอาหารพื้นเมืองได้โดยไม่ต้องขึ้นรถเลย ถ้าคุณมาภูเก็ตแล้วอยากพักจากหาดสักวัน มาเดินเมืองเก่าคือคำตอบที่หลายคนมองข้าม
ย่านนี้ให้คุณได้สองจังหวะ — วันธรรมดาเดินชมตึกและนั่งคาเฟ่แบบเงียบ ๆ ส่วนเย็นวันอาทิตย์ถนนถลางกลายเป็นถนนคนเดินที่คึกคักที่สุดในสัปดาห์
เสน่ห์ของย่านเมืองเก่าภูเก็ตคือ มันกะทัดรัดและเดินสนุก ไม่ใหญ่จนเหนื่อย แต่มีของให้ดูเยอะ วันธรรมดาตอนเช้าถนนยังเงียบ แดดนุ่ม เดินถ่ายรูปตึกชิโน-โปรตุกีสและซอยรมณีย์ได้สบายโดยคนไม่เยอะ แวะคาเฟ่ในตึกเก่าจิบกาแฟ แล้วค่อยเดินตามหาภาพสตรีทอาร์ต พอถึงเย็นวันอาทิตย์ถนนถลางปิดเป็นถนนคนเดินลาดยาย คนเริ่มออกมาเดินกินของและฟังดนตรี ย่านนี้เหมาะกับคนที่อยากพักจากหาดและเที่ยวเมืองแบบเดินเอง ไม่ต้องวางแผนซับซ้อน
ถ้าเที่ยวหาดและเกาะมาหลายวันแล้วอยากเปลี่ยนบรรยากาศ ย่านเมืองเก่าคือทริปครึ่งวันที่กำลังดี เดินง่าย ไม่หลงทาง ได้เห็นภูเก็ตอีกด้านที่ไม่ใช่ทะเล อยากดูที่เที่ยวอื่น ๆ ของภูเก็ตเพิ่ม ลองอ่าน ที่เที่ยวภูเก็ตต้องไปให้ครบ
ซอยรมณีย์ ตึกพาสเทลบนถนนถลาง และภาพสตรีทอาร์ตคือสวรรค์ของคนชอบถ่ายรูป ระหว่างเดินก็มีคาเฟ่ในตึกเก่าให้แวะพักเป็นระยะ มาเช้าหน่อยจะได้แสงนุ่มและคนน้อย ดูร้านกาแฟที่แนะนำได้ที่ คาเฟ่เมืองเก่าภูเก็ต
ย่านเมืองเก่าคือแหล่งอาหารพื้นเมืองภูเก็ตที่ครบที่สุด ทั้งหมี่ฮกเกี้ยน โลบะ โอ้เอ๋ว และร้านเก่าแก่ที่เปิดมาหลายสิบปี เย็นวันอาทิตย์ยังมีของกินเล่นเต็มถนนคนเดิน ดูเมนูพื้นเมืองที่ต้องลองได้ที่ คู่มืออาหารภูเก็ต
ถ้าคุณชอบเรื่องราวเบื้องหลัง ย่านนี้เล่าประวัติยุคเหมืองแร่ดีบุกและวัฒนธรรมบาบ๋า-เพอรานากันได้ดี มีคฤหาสน์อังมอเหลาและพิพิธภัณฑ์เล็ก ๆ ในตึกเก่าที่เข้าชมได้ เดินไปด้วยอ่านป้ายไปด้วยจะสนุกขึ้นเยอะ
แกนการเดินเล่นของย่านคือ ถนนถลาง ที่เรียงตึกแถวชิโน-โปรตุกีสสวยที่สุด ด้านหน้าทาสีพาสเทล มีหง่อคาขี่ (ทางเดินมีหลังคาคลุม) ตลอดแนว สองข้างเต็มไปด้วยคาเฟ่ ร้านขายของที่ระลึก และร้านอาหารพื้นเมือง ถนนรอบ ๆ อย่าง ถนนดิบุก กระบี่ และพังงา ก็มีตึกเก่าและคฤหาสน์อังมอเหลาให้เดินดูต่อ ทั้งย่านเดินถึงกันได้สบาย วันธรรมดาเป็นถนนเดินรถปกติ ถ่ายรูปได้เงียบ ๆ ส่วนเย็นวันอาทิตย์ถนนถลางปิดเป็นถนนคนเดิน เดินชมฟรีได้ทุกเวลา
ซอยสั้น ๆ ที่แยกจากถนนถลาง แต่เป็น จุดถ่ายรูปที่ดังที่สุดของย่านเมืองเก่าภูเก็ต ตึกแถวสองข้างทาสีพาสเทลสดใส — ชมพู ฟ้า เหลือง เขียว เรียงสวยเป็นฉากถ่ายรูปที่เห็นบนโปสการ์ดและโซเชียลตลอด ในอดีตซอยนี้เคยเป็นย่านคึกคักของเมือง ปัจจุบันเป็นซอยเงียบ ๆ ที่มีคาเฟ่และเกสต์เฮาส์เล็ก ๆ แทรกอยู่ เข้าฟรี เดินได้ทุกเวลา ช่วงเช้าแดดนุ่มและคนน้อยเหมาะถ่ายรูปที่สุด
กระจายอยู่ทั่วย่านตามผนังตึกและในซอยเล็ก ๆ โดยเฉพาะแถวถนนถลาง พังงา และเยาวราช ภาพวาดเหล่านี้เล่าเรื่องวิถีชีวิตชาวภูเก็ต ทั้งคนขายของ เด็กกับนก ชาวประมง และวัฒนธรรมบาบ๋า บางภาพเป็นโครงการศิลปะที่วาดขึ้นเพื่อฟื้นเมืองเก่า เดินตามหาไปเรื่อย ๆ เหมือนเล่นล่าสมบัติ เข้าฟรี ทำแผนที่สตรีทอาร์ตคร่าว ๆ ในหัวแล้วเดินวนในย่านได้เลย หลายจุดอยู่ใกล้คาเฟ่ดัง ๆ พอดี
ยุคที่ภูเก็ตรุ่งเรืองจากเหมืองแร่ดีบุก ตระกูลเจ้าของเหมืองสร้างคฤหาสน์หลังใหญ่สไตล์ชิโน-โปรตุกีสที่เรียกว่า อังมอเหลา หลายหลังยังอยู่รอบย่านเมืองเก่า บางหลังเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์หรือร้านอาหารให้เข้าชมด้านใน เช่นบ้านเก่าที่จัดแสดงข้าวของเครื่องใช้และเรื่องราวของชาวบาบ๋า-เพอรานากัน ค่าเข้าพิพิธภัณฑ์เล็ก ๆ ราว ฿100-200 แล้วแต่ที่ ถ้าสนใจประวัติศาสตร์ภูเก็ต การเข้าชมสักหลังช่วยให้เข้าใจที่มาของตึกทั้งย่านมากขึ้น เวลาเปิดและค่าเข้าเปลี่ยนได้ เช็กก่อนไป
ย่านเมืองเก่าคือที่ที่กินอาหารพื้นเมืองภูเก็ตได้ครบที่สุด ตั้งแต่ร้านเก่าแก่ตอนกลางวันถึงถนนคนเดินลาดยายทุกเย็นวันอาทิตย์
ทุกเย็นวันอาทิตย์ถนนถลางจะปิดเป็น ถนนคนเดินลาดยาย เริ่มราว 16:00 น. และคึกคักที่สุดช่วงค่ำราว 17:00-22:00 น. ตลอดเส้นเต็มไปด้วยร้านอาหารพื้นเมืองภูเก็ต ของกินเล่น ขนมพื้นถิ่น งานคราฟต์ และการแสดงดนตรีริมถนน เป็นช่วงที่ย่านมีชีวิตชีวาที่สุดในสัปดาห์ เดินชมตึกชิโน-โปรตุกีสไปพร้อมกับชิมของได้ในคราวเดียว เข้าฟรี คนค่อนข้างเยอะโดยเฉพาะช่วงไฮซีซั่น ไปช่วงหัวค่ำจะเดินสบายกว่า เวลาจัดอาจปรับตามฤดูกาลและวันหยุด เช็กก่อนไป
ของกินหัวใจของย่านคืออาหารพื้นเมืองสไตล์ภูเก็ตที่ได้อิทธิพลจีนฮกเกี้ยน เช่น หมี่ฮกเกี้ยน ผัดน้ำข้น โลบะ (เครื่องในและหมูทอดสมุนไพรจิ้มน้ำซอส) หมี่สั่ว โอ้เอ๋ว (ขนมหวานเย็น) และโรตีน้ำแกง หลายร้านเป็นร้านเก่าแก่บนถนนถลางและเยาวราช ราคาจานเดียวราว ฿50-120 นอกจากนี้ย่านยังเต็มไปด้วยคาเฟ่ในตึกชิโน-โปรตุกีสที่แต่งสวย ทั้งกาแฟและขนม ราคาราว ฿80-180 ดูร้านที่แนะนำได้ที่ คาเฟ่เมืองเก่าภูเก็ต และเมนูพื้นเมืองที่ คู่มืออาหารภูเก็ตฉบับเต็ม
เข้าใจเรื่องราวเบื้องหลังสักนิด แล้วเดินชมตึกในย่านเมืองเก่าจะสนุกขึ้นเยอะ
ช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 ภูเก็ตรุ่งเรืองจาก เหมืองแร่ดีบุก ดึงดูดแรงงานและพ่อค้า ชาวจีนฮกเกี้ยน จำนวนมากเข้ามาทำงานและตั้งรกราก หลายคนแต่งงานกับคนท้องถิ่นจนเกิดเป็นวัฒนธรรม บาบ๋า-เพอรานากัน (เรียกผู้ชายว่าบาบ๋า ผู้หญิงว่าย่าหยา) ที่ผสมความเป็นจีน ไทย และมลายูเข้าด้วยกัน ทั้งอาหาร เสื้อผ้า ภาษา และบ้านเรือน เป็นวัฒนธรรมสายเดียวกับชาวเพอรานากันในปีนังและมะละกา
ตึกที่เห็นในย่านเมืองเก่าเป็นสไตล์ ชิโน-โปรตุกีส (Sino-Portuguese) คือผสมโครงสร้างตึกแถวแบบจีนฮกเกี้ยนกับลวดลายตกแต่งแบบยุโรป/โปรตุเกสที่รับผ่านปีนังและมะละกา จุดสังเกตง่าย ๆ คือ หง่อคาขี่ (五脚基 / five-foot way) ทางเดินมีหลังคาคลุมด้านหน้าตึกที่เดินหลบแดดหลบฝนได้ ตึกแถวลึกและแคบ มีช่องแสงกลางบ้าน ส่วนคฤหาสน์หลังใหญ่ของตระกูลเหมืองแร่เรียกว่า อังมอเหลา (แปลว่าตึกฝรั่ง) เมื่อรู้ที่มาแล้ว ลองสังเกตลวดลายปูนปั้น บานหน้าต่าง และกระเบื้องหน้าตึกระหว่างเดิน จะเห็นรายละเอียดที่เคยมองข้าม
ภูเก็ตไม่มีรถไฟฟ้า รถไฟใต้ดิน หรือรถไฟ การเดินทางทั้งหมดเป็นแท็กซี่ Grab รถสองแถวสีฟ้า มอเตอร์ไซค์เช่า หรือรถเช่า เมื่อมาถึงย่านเมืองเก่าแล้ว เดินเท้าคือวิธีที่ดีที่สุด เพราะทุกถนนอยู่ติดกันในรัศมีไม่กี่ร้อยเมตร
09:00 น. — เริ่มที่ถนนถลาง เดินชมตึกชิโน-โปรตุกีสตอนเช้าที่แดดนุ่มและคนน้อย
09:45 น. — แวะซอยรมณีย์ ถ่ายรูปตึกพาสเทลที่เป็นไอคอนของย่าน
10:15 น. — เดินตามหาภาพสตรีทอาร์ตตามถนนพังงาและเยาวราช
11:00 น. — นั่งพักคาเฟ่ในตึกเก่า จิบกาแฟและกินขนม
11:45 น. — มื้อเที่ยงอาหารพื้นเมืองภูเก็ต เช่นหมี่ฮกเกี้ยนหรือโลบะที่ร้านเก่าแก่
เดินตามเส้นทางครึ่งวันข้างบนในช่วงเช้า จากนั้น:
13:30 น. — เข้าชมคฤหาสน์อังมอเหลาหรือพิพิธภัณฑ์เมืองเก่าสักหลัง ฟังเรื่องชาวบาบ๋า-เพอรานากัน
15:00 น. — เดินเล่นถนนดิบุกและกระบี่ ดูตึกเก่าและร้านของที่ระลึก
16:00 น. — พักคาเฟ่อีกรอบ หรือกลับโรงแรมพักก่อน (ถ้าตรงวันอาทิตย์)
17:00 น. — (เฉพาะวันอาทิตย์) กลับมาเดินถนนคนเดินลาดยายบนถนนถลาง กินของพื้นเมืองและฟังดนตรี
20:00 น. — ปิดท้ายด้วยมื้อเย็นอาหารพื้นเมืองในย่าน
ย่านเมืองเก่าเที่ยวต่อกับที่เที่ยวอื่น ๆ ของภูเก็ตได้ในทริปเดียว ดูรายการเต็มที่ ที่เที่ยวภูเก็ตต้องไปให้ครบ และวางแผนทั้งทริปที่ คู่มือภูเก็ตฉบับเต็ม ส่วนเรื่องกินดูที่ คาเฟ่เมืองเก่าภูเก็ต และ คู่มืออาหารภูเก็ต
ย่านเมืองเก่าอยู่ในตัวเมืองภูเก็ต ไม่ติดหาด — เลือกที่พักตามว่าทริปนี้เน้นเมืองหรือเน้นทะเล
ถ้าทริปนี้เน้นคาเฟ่ อาหารพื้นเมือง และบรรยากาศเมืองเก่า การ นอนในตัวเมืองภูเก็ต ใกล้ย่านเมืองเก่าจะสะดวก เดินออกมากินข้าวและเที่ยวได้เลย มีทั้งเกสต์เฮาส์ในตึกชิโน-โปรตุกีสและโรงแรมเล็ก ๆ ที่แต่งสไตล์เมืองเก่า แต่ถ้าทริปนี้เน้นทะเลและหาดเป็นหลัก การนอนริมหาดอย่างป่าตอง กะตะ หรือกะรน แล้วแบ่งมาเที่ยวเมืองเก่าครึ่งวันก็เป็นทางเลือกที่ดีกว่า เพราะภูเก็ตไม่มีขนส่งมวลชน การนอนใกล้สิ่งที่คุณจะทำบ่อยที่สุดช่วยประหยัดเวลาเดินทางได้มาก