ใช่ เกาะพะงันคือเกาะของฟูลมูนปาร์ตี้ — แต่ปาร์ตี้กระจุกอยู่ที่หาดรินเฉพาะคืนใกล้พระจันทร์เต็มดวงเท่านั้น ที่เหลือของเกาะเงียบและสวยมาก ถ้าพักฝั่งตะวันออกเฉียงเหนืออย่างท้องนายปาน หรือฝั่งเหนืออย่างโฉลกหลำและแม่หาด แล้วจัดทริปให้ห่างจากวันพระจันทร์เต็มดวง เด็กจะได้เล่นทรายในอ่าวน้ำตื้น เดินสันทรายไปเกาะม้า เล่นน้ำตกในป่า นั่งเรือไปหาดเงียบ แล้วกลับมานอนรีสอร์ตที่มีสระเด็ก
พูดกันตรงๆ — เกาะพะงันดังเรื่อง ฟูลมูนปาร์ตี้ที่หาดริน (Haad Rin) ทางใต้ของเกาะ จนหลายคนคิดว่าไม่เหมาะกับเด็ก แต่ความจริงคือ ปาร์ตี้กระจุกอยู่ที่หาดรินเฉพาะคืนใกล้พระจันทร์เต็มดวง ส่วนที่เหลือของเกาะ — ฝั่งเหนือ ฝั่งตะวันออกเฉียงเหนือ และในป่ากลางเกาะ — เงียบ สวย และเหมาะกับครอบครัวมาก เคล็ดลับมีแค่สองข้อ คือ พักฝั่งที่เงียบ และ จัดทริปให้ห่างจากวันพระจันทร์เต็มดวง (เช็กปฏิทินจันทรคติก่อนจอง)
ฝั่งที่ครอบครัวควรพักคือ ท้องนายปานน้อยและท้องนายปานใหญ่ (Thong Nai Pan) ทางตะวันออกเฉียงเหนือ — อ่าวโค้งน้ำตื้นคลื่นเบา เงียบ มีรีสอร์ตติดหาดที่มีสระน้ำ — หรือฝั่งเหนืออย่าง โฉลกหลำ (Chaloklum) หมู่บ้านประมงเงียบๆ และ แม่หาด (Mae Haad) ที่มี สันทรายทอดยาวไปเกาะม้า ให้เด็กเดินข้ามตอนน้ำลงและดำน้ำตื้นดูปลาแบบเบาๆ ทั้งหมดนี้อยู่คนละมุมเกาะกับหาดริน
คู่มือนี้คัดกิจกรรมที่ เด็กทำได้จริง — หาดน้ำตื้น สันทราย น้ำตกในป่า นั่งเรือไปหาดเงียบ และสระรีสอร์ต — พร้อมเรื่องจริงที่ต้องเตรียม โดยเฉพาะ ถนนบนเกาะที่ชันและคดเคี้ยว (กับเด็กเลือกรถยนต์ดีกว่าสกูตเตอร์ และระวังเมารถ) การมาเกาะที่ต้องนั่งเรือเฟอร์รี (เกาะพะงันไม่มีสนามบิน) และ หน้าฝนอ่าวไทย (ตุลาคม–ธันวาคม) ที่ทะเลมีคลื่นและเรืออาจงด ทุกอย่างตรวจสอบมาแล้ว
เรารวมรีสอร์ตครอบครัวมาให้แล้ว ทั้งรีสอร์ตริมหาดน้ำตื้นฝั่งท้องนายปาน แม่หาด และโฉลกหลำที่มีสระน้ำและสวนให้เด็กเล่น และที่พักงบคุ้มที่เดินถึงร้านอาหารและร้านสะดวกซื้อ เลือกฝั่งที่อยู่ห่างจากหาดรินและความวุ่นวายของปาร์ตี้ เพราะแต่ละมุมของเกาะพะงันบรรยากาศต่างกันมาก — ฝั่งเหนือ/ตะวันออกเฉียงเหนือเงียบสงบเหมาะกับเด็กที่สุด
ดูโรงแรมเกาะพะงัน →เรียงจากที่เด็กมักจำได้นานที่สุด ไม่ใช่แค่จุดถ่ายรูปสวยๆ
1
ถ้าจะพาเด็กมาเกาะพะงัน ท้องนายปานคือคำตอบ — อ่าวโค้งสองอ่าว (ท้องนายปานน้อยและใหญ่) ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะ ทรายขาว น้ำใส คลื่นเบา และอยู่ คนละมุมเกาะกับหาดริน จึงเงียบและสงบ เด็กเล็กเล่นทรายเล่นน้ำตื้นริมอ่าวได้สบาย รอบอ่าวมีรีสอร์ตติดหาดที่มีสระว่ายน้ำให้สลับเล่น มีร้านอาหารและคาเฟ่บรรยากาศชิลล์ๆ เป็นฐานที่ทำให้วันเที่ยวกับเด็กง่ายขึ้นมาก เช้าลงหาด กลางวันพักในสระ เย็นเดินเล่นริมอ่าว ครบในที่เดียว
2
ไฮไลต์ที่เด็กตื่นเต้นที่สุด — ที่ แม่หาด ทางตะวันตกเฉียงเหนือ มี สันทรายทอดยาวจากชายฝั่งไปยังเกาะม้า (Koh Ma) เกาะเล็กๆ ใกล้ฝั่ง ตอนน้ำลงเด็กเดินบนสันทรายข้ามไปเกาะม้าได้ น้ำตื้นใสสองข้าง รอบเกาะม้าเป็น จุดดำน้ำตื้นที่ดีที่สุดของเกาะพะงัน น้ำตื้นใกล้ฝั่ง มีปะการังและปลาให้ดู เหมาะให้เด็กลองสวมหน้ากากดำน้ำตื้นแบบเบาๆ ใกล้ฝั่ง เป็นวันที่เด็กได้ทั้งเล่นทราย เดินสันทราย และส่องปลา
3
วันที่อยากเปลี่ยนจากทะเลเป็นน้ำจืด — กลางเกาะมีน้ำตกในป่าร่มรื่นเย็นกว่าชายหาด น้ำตกแพง (Phaeng) อยู่ในอุทยานกลางเกาะ มีทางเดินขึ้นไปจุดชมวิว ส่วน น้ำตกธารเสด็จ (Than Sadet) ทางตะวันออกเป็น น้ำตกหลวง ที่มี พระปรมาภิไธยรัชกาลที่ 5 และกษัตริย์พระองค์อื่นสลักบนหิน ไหลลงสู่หาดธารเสด็จ น้ำไหลแรง-เบาตามฤดู (หน้าฝนน้ำเยอะ หน้าแล้งน้ำน้อย) เด็กโตเล่นน้ำขอบแอ่งตื้นได้ตามจังหวะน้ำ ป่ารอบๆ เย็นสบาย เด็กได้เห็นธรรมชาติแบบป่าเขาของเกาะ
มุมที่เด็กได้เห็นวิถีชาวเกาะ — โฉลกหลำ เป็นหมู่บ้านชาวประมงทางเหนือสุดของเกาะ อ่าวกว้างคลื่นเบา เรือประมงสีสันสดใสจอดเรียงราย เดินเล่นริมทะเลตอนเย็นสบายๆ ดูชาวประมงขนปลา และมี ร้านอาหารทะเลริมทะเล ให้นั่งกินมื้อเย็นวิวอ่าว เด็กชอบดูเรือและให้อาหารปลาริมท่า บรรยากาศเป็นกันเองแบบหมู่บ้าน ไม่มีปาร์ตี้ ไม่วุ่นวาย เป็นฐานหรือจุดแวะที่เงียบสำหรับครอบครัวที่อยากสัมผัสเกาะพะงันแบบท้องถิ่นจริงๆ
ไม่ใช่ทุกวันที่ต้องออกไปเที่ยว — วันที่แดดแรง ฝนตก หรือเด็กเหนื่อยจากถนนคดเคี้ยว สระว่ายน้ำของรีสอร์ตคือพระเอก และเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับเด็กเล็ก (ไม่ต้องกังวลคลื่นหรือกระแสน้ำเหมือนทะเลเปิด) รีสอร์ตครอบครัวฝั่งท้องนายปานและฝั่งเหนือหลายแห่งมีสระน้ำตื้นและสวนให้เด็กเดินเล่น ให้เด็กสนุกตอนบ่ายที่แดดร้อนที่สุดหรือวันฝนตก พ่อแม่ได้นั่งพักริมสระ เป็นจังหวะพักที่ทำให้ทริปไม่เหนื่อยเกินไป โดยเฉพาะถ้ามาหน้าฝนอ่าวไทยที่บางวันทะเลเล่นไม่ได้
6
สำหรับครอบครัวที่มีเด็กโตหรือวัยรุ่นที่นั่งเรือไหว — อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะอ่างทองเป็น หมู่เกาะหินปูน 42 เกาะ กลางทะเลอ่าวไทย นั่งเรือจากเกาะพะงันไปทริปเต็มวัน บนทริปมีทั้ง พายคายัครอบเกาะ ดูทะเลในน้ำเขียว (ทะเลสาบกลางเกาะ) ดำน้ำตื้น และเดินขึ้นจุดชมวิว เด็กโตที่ชอบผจญภัยจะสนุกมากกับการพายเรือและเห็นวิวหมู่เกาะ เด็กเล็กลงเรือได้แต่ต้องดูแลใกล้ชิดและเลือกทริปที่ไม่ลุยเกินไป เป็นทริปที่จัดเป็นไฮไลต์ของทริปได้ — เช็กสภาพอากาศและเลือกวันทะเลสงบ
กิจกรรมที่เด็กตื่นเต้น — หาดบอตเทิล (Bottle Beach / หาดขวด) เป็นหาดเงียบทางเหนือของเกาะที่ เข้าได้ด้วยเรือหางยาวหรือเดินป่า วิธีง่ายและสนุกสำหรับครอบครัวคือ นั่งเรือหางยาวสั้นๆ จากโฉลกหลำ ข้ามไป เด็กได้นั่งเรือเลียบชายฝั่งเห็นวิวอ่าว แล้วไปถึงหาดทรายขาวที่คนน้อยและเงียบ น้ำใส เล่นน้ำริมหาดได้สบาย ที่นี่ห่างไกลและบรรยากาศเงียบสงบ มีร้านอาหารเล็กๆ ริมหาด เหมาะกับครอบครัวที่อยากได้หาดสวยแบบไม่ต้องลุยถนนคดเคี้ยว เพราะไปทางเรือสบายกว่า
มุมวัฒนธรรมที่เด็กเดินชมได้ — วัดเขาน้อย (Wat Phu Khao Noi) ใกล้ท้องศาลาเป็น วัดเก่าแก่ที่สุดของเกาะพะงัน บนเนินเตี้ยๆ มีเจดีย์และพระพุทธรูปให้ไหว้และชมวิวเมืองท่ารอบๆ บรรยากาศเงียบสงบ ใกล้กันมี ศาลเจ้าจีน ให้แวะ เป็นกิจกรรมสั้นๆ ครึ่งชั่วโมงถึงชั่วโมงที่เปลี่ยนจังหวะจากทะเล เด็กได้เห็นวัดไทยและเรียนรู้มารยาทการไหว้ ไม่ใช่ไฮไลต์ใหญ่แต่เหมาะแทรกในวันที่อยู่แถวท้องศาลา และเป็นที่ร่มในวันแดดแรง
ข่าวดีสำหรับครอบครัว — เกาะพะงันเป็นเมืองท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ จึงมี ตัวเลือกอาหารเยอะมากทั่วเกาะ ทั้งร้านอาหารไทยรสไม่จัด เมนูสุขภาพ มังสวิรัติ/วีแกน สมูทตี้ผลไม้ และ ร้านฝรั่ง พิซซ่า พาสต้า สำหรับเด็กที่กินยาก จานไทยที่เด็กกินได้สบาย เช่น ข้าวมันไก่ ไก่ย่าง ข้าวผัด ผัดไทย ไข่เจียว สั่งไม่เผ็ดได้ ของหวานก็เพียบ ทั้ง ไอศกรีม โรตี และผลไม้เขตร้อน น้ำมะพร้าวสดหาง่าย ร้านสะดวกซื้อมีนมและขนม น้ำเปล่าซื้อขวด ไม่ต้องห่วงว่าเด็กจะไม่มีอะไรกินบนเกาะนี้เลย
เรื่องสำคัญที่สุดของทริปครอบครัวบนเกาะพะงัน — วางแผนให้ห่างจากปาร์ตี้ ฟูลมูนปาร์ตี้จัดที่ หาดริน ทุกเดือนรอบ วันพระจันทร์เต็มดวง (วันเปลี่ยนตามปฏิทินจันทรคติ เช็กก่อนจอง) คืนนั้นมีคนหลายหมื่นและเสียงดังถึงเช้า นอกจากนี้ยังมีฮาล์ฟมูนและปาร์ตี้อื่นในคืนต่างๆ สูตรของครอบครัวคือ หนึ่ง จัดทริปให้ไม่ตรงวันพระจันทร์เต็มดวง สอง พักฝั่งเหนือ/ตะวันออกเฉียงเหนือ (ท้องนายปาน โฉลกหลำ แม่หาด) ที่อยู่คนละมุมกับหาดริน สาม ไม่เข้าหาดรินคืนปาร์ตี้ ทำตามนี้แล้วเกาะพะงันจะเงียบและเหมาะกับเด็กอย่างที่ควรเป็น
จัดให้เด็กได้ทั้งหาด สระว่ายน้ำ และกิจกรรม โดยเลี่ยงแดดบ่ายและเว้นจังหวะพัก (ฐานที่ท้องนายปาน)
เกาะพะงันดังเรื่อง ฟูลมูนปาร์ตี้ที่หาดริน รอบวันพระจันทร์เต็มดวงทุกเดือน — คืนนั้นคนเยอะและเสียงดังถึงเช้า สูตรของครอบครัวคือ เช็กปฏิทินจันทรคติแล้วจัดทริปให้ห่างจากวันพระจันทร์เต็มดวง และ พักฝั่งเหนือ/ตะวันออกเฉียงเหนือ (ท้องนายปาน โฉลกหลำ แม่หาด) ที่อยู่คนละมุมกับหาดริน ถ้าเลี่ยงวันไม่ได้ก็แค่ไม่เข้าหาดรินคืนปาร์ตี้ ทำตามนี้แล้วได้เกาะที่เงียบสงบเหมาะกับเด็ก
หาดของเกาะพะงันมีบรรยากาศไม่เท่ากัน — ฝั่งตะวันออกเฉียงเหนืออย่าง ท้องนายปาน และฝั่งเหนืออย่างแม่หาด/โฉลกหลำ น้ำตื้นคลื่นเบา เหมาะกับเด็ก ที่แม่หาดมีสันทรายและจุดดำน้ำตื้นเกาะม้าที่น้ำใกล้ฝั่ง ให้เด็กเล่นในเขตตื้นใกล้ฝั่งและดูสภาพคลื่น หน้าฝนอ่าวไทย (ต.ค.–ธ.ค.) ทะเลคลื่นและกระแสน้ำแรงขึ้น ระวังเป็นพิเศษ ถ้าจะให้ชัวร์ที่สุด สระว่ายน้ำของรีสอร์ตปลอดภัยที่สุดสำหรับเด็กเล็ก เด็กที่จะนั่งเรือ/ดำน้ำควรมีเสื้อชูชีพและผู้ใหญ่ดูแลตลอด
เรื่องสำคัญ — ถนนเกาะพะงัน ชันและคดเคี้ยวมาก โดยเฉพาะทางขึ้นไป ท้องนายปาน หาดบอตเทิล และหาดริน ที่ขึ้นชื่อเรื่องอุบัติเหตุสกูตเตอร์ ถ้ามากับเด็กแนะนำ ใช้รถยนต์ (สองแถวเหมา/แท็กซี่มีคนขับ หรือรถรับส่งรีสอร์ต) มากกว่าเช่าสกูตเตอร์ ถ้าจำเป็นต้องขับเองต้องเป็นคนขับที่ชำนาญ ใส่หมวกกันน็อกทุกคน ไม่ซ้อนเด็กเล็ก และไม่ขับกลับจากปาร์ตี้หลังดื่ม เกาะพะงัน ไม่มีรถไฟฟ้า/เมโทร ทางคดเคี้ยวทำให้เด็กเมารถง่าย พกยาแก้เมารถและถุงไว้
เกาะพะงันเป็นเมืองท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ มี ตัวเลือกอาหารเยอะมาก — ข้าวมันไก่ ไก่ย่าง ข้าวผัด ผัดไทย ไข่เจียว สั่งไม่เผ็ดได้ มี เมนูสุขภาพ มังสวิรัติ/วีแกน สมูทตี้ผลไม้ และ ร้านฝรั่ง พิซซ่า พาสต้า สำหรับเด็กที่กินยาก ร้านสะดวกซื้อ (7-Eleven) มีในย่านหลัก มีนม ขนม โยเกิร์ต และผลไม้ แพมเพิร์ส นมผง และอาหารเด็กหาซื้อได้แถวท้องศาลา แต่ตัวเลือกน้อยกว่าในเมืองใหญ่ ควรเตรียมของจำเป็นของลูกมาเผื่อ รีสอร์ตหลายแห่งมีเมนูเด็ก น้ำเปล่าซื้อขวด
เรื่องที่หลายคนพลาด — เกาะพะงันอยู่ฝั่งอ่าวไทย ฝนคนละช่วงกับภูเก็ต/กระบี่ ช่วงที่ดีที่สุดสำหรับครอบครัวคือ กุมภาพันธ์–กันยายน แดดดี ฝนน้อย ทะเลใส (และเป็นช่วงที่ฝั่งอันดามันฝนตก) ส่วน ตุลาคม–ธันวาคมเป็นหน้าฝนอ่าวไทย ฝนชุก ทะเลมีคลื่นและเรือเฟอร์รีอาจงดบางวัน โดยเฉพาะพฤศจิกายนฝนหนักสุด ถ้ามาหน้านี้ให้เผื่อแผนในร่ม เผื่อเวลาเดินทาง และเช็กสภาพอากาศ ข้อดีคือคนน้อยและที่พักถูกลง (ฟูลมูนปาร์ตี้จัดทั้งปีทุกเดือนไม่ขึ้นกับฤดู)
เกาะพะงัน ไม่มีสนามบิน ต้อง นั่งเรือเฟอร์รี เข้าเกาะ ทางสบายกับเด็กคือ บินลงสมุย (USM) แล้วต่อเรือ ราวครึ่งชั่วโมงถึงหนึ่งชั่วโมง หรือนั่งเรือจาก สุราษฎร์ธานี/ดอนสัก (รวมรถ+เรือ) ท่าเรือหลักคือท้องศาลา เด็กที่เมาเรือควรกินยาก่อนและใส่เสื้อชูชีพ อีกเรื่องคือหาดทางเหนือ/ตะวันออกค่อนข้าง ห่างไกล หมอและร้านขายยาอยู่แถวท้องศาลาเป็นหลัก ครอบครัวที่อยากอุ่นใจเรื่องการเข้าถึงหมออาจพักไม่ไกลจากท้องศาลา หรืออย่างน้อยจดเบอร์คลินิก/รพ.ไว้