72 ตระกูลแซ่เฉินรวมเงินกันสร้างหอแห่งนี้เมื่อปี 1894 — สันหลังคาทุกหลังเต็มไปด้วยตุ๊กตาเซรามิกเล่าตำนาน เสาและคานแกะสลักไม้ทั้งต้น กำแพงอิฐสลักเป็นภาพ ค่าเข้าแค่ ¥10 แต่รายละเอียดที่นี่ดูทั้งวันก็ไม่หมด
ลองนึกภาพ — คุณเดินขึ้นจากสถานีรถไฟใต้ดิน เลี้ยวออกมาก็เจอหน้าหอตรงหน้าเลย สิงโตหินคู่เฝ้าประตู โคมแดงห้อยใต้ชายคา แล้วสายตาก็ถูกดึงขึ้นไปบนสันหลังคา ที่นั่นไม่ใช่กระเบื้องเรียบๆ แต่เป็นแถวตุ๊กตาเซรามิกสีสด — คน สัตว์ มังกร ปลา ดอกไม้ เล่าเป็นฉากตำนานยาวตลอดแนวหลังคา นี่คือสิ่งแรกที่ทำให้คนหยุดมองเฉินเจียฉือ และเป็นเหตุผลที่หลายคนยกให้ที่นี่เป็น "ไข่มุกแห่งสถาปัตยกรรมหลิงหนาน"
เฉินเจียฉือ (陈家祠) หรือหอบรรพชนตระกูลเฉิน สร้างเสร็จในปี 1894 ปลายราชวงศ์ชิง โดย 72 ตระกูลแซ่เฉินทั่วมณฑลกวางตุ้ง ร่วมกันออกทุน จุดประสงค์เดิมคือใช้เป็นทั้งหอบูชาบรรพบุรุษและเป็นที่พักให้ลูกหลานแซ่เฉินที่เดินทางเข้าเมืองมาสอบราชการ (จึงมีอีกชื่อว่า "เฉินซื่อซูเยวี่ยน" หรือสำนักศึกษาตระกูลเฉิน) ตัวหอวางผังแบบสมมาตรเต็มรูปแบบ ประกอบด้วย 19 อาคาร แบ่งเป็น 9 ห้องโถง และ 6 ลานกลาง เชื่อมกันด้วยระเบียงทางเดิน
สิ่งที่ทำให้ที่นี่พิเศษคืองานตกแต่งที่คนกวางตุ้งเรียกรวมว่า "สามสลัก สามปั้น หนึ่งหล่อ" — แกะสลักไม้ (木雕) แกะสลักหิน (石雕) แกะสลักอิฐ (砖雕) ปั้นปูน (灰塑) ปั้นเซรามิกซื่อวัน (陶塑) และงานหล่อเหล็ก (铸铁) รวมงานช่างชั้นครูของกวางตุ้งไว้ในที่เดียวจนเหมือนสารานุกรมหัตถกรรมเป็นๆ ปัจจุบันหอแห่งนี้คือ พิพิธภัณฑ์ศิลปะพื้นบ้านกวางตุ้ง (Guangdong Folk Art Museum) ตั้งแต่ปี 1959 ตั๋วใบเดียวเข้าได้ทั้งชมตัวอาคารและนิทรรศการหัตถกรรม
แต่ละจุดคืองานช่างคนละแขนง — เดินช้าๆ แล้วแหงนมองให้ครบ
1
นี่คือซิกเนเจอร์ของเฉินเจียฉือที่คนถ่ายรูปมากที่สุด สันหลังคาทั้ง 11 สันบนหลังคาห้องโถงต่างๆ ถูกประดับด้วยตุ๊กตาปั้นเซรามิกจากเตาซื่อวัน (Shiwan) เมืองโฝซาน เรียงเป็นฉากเล่าเรื่อง — ตัวละครจากงิ้ว เทพเจ้า มังกร หงส์ ปลา และลวดลายดอกไม้ สีสดทนแดดฝนมากว่าร้อยปี ถ้ามองใกล้ๆ จะเห็นว่าแต่ละตัวมีสีหน้าท่าทางไม่ซ้ำกัน ช่างตั้งใจให้ดูสนุกตั้งแต่ระยะไกลไปจนถึงระยะประชิด
เมื่อก้าวเข้าห้องโถงให้แหงนมองคานและขื่อเหนือหัว แทบทุกชิ้นถูกแกะสลักเป็นภาพ — ฉากตำนานสามก๊ก เรื่องเล่าพื้นบ้าน นกและดอกไม้มงคล ฉากกั้นไม้บางผืนแกะลึกทะลุหลายชั้นจนมองเห็นมิติหน้า-หลัง งานไม้ที่นี่ส่วนใหญ่ทำจากไม้เนื้อแข็งแล้วลงรักปิดทอง สะท้อนทั้งฝีมือและกำลังทรัพย์ของตระกูลเฉินในยุคนั้น เดินช้าๆ แล้วสังเกตรายละเอียดเล็กๆ จะเพลินมาก
งานแกะอิฐ (砖雕) ของกวางตุ้งขึ้นชื่อเรื่องความละเอียด — ช่างสลักลงบนอิฐเทาเผาแล้วทีละก้อนให้เป็นภาพทิวทัศน์ ดอกไม้ และฉากเรื่องเล่า บางแผงใหญ่เท่ากำแพงทั้งด้าน เมื่อแสงเฉียงสาดจะเห็นมิติชัดเหมือนภาพนูน ส่วนงานหิน (石雕) เน้นที่เสา ฐานเสา และราวบันได สลักจากหินแกรนิตเป็นลายสัตว์มงคลและดอกไม้ ทั้งสองอย่างทำหน้าที่ตกแต่งและรับน้ำหนักไปพร้อมกัน เป็นตัวอย่างว่าช่างหลิงหนานคิดเรื่องความงามกับการใช้งานควบคู่กันเสมอ
เดินทะลุจากประตูหน้าไปด้านหลัง คุณจะผ่านห้องโถงเป็นชั้นๆ คั่นด้วยลานโล่งที่เปิดให้แสงและลมเข้า ผังแบบนี้เป็นแบบฉบับของหอตระกูลจีนโบราณที่ใช้เป็นทั้งสำนักศึกษาและหอบูชา — สมมาตรซ้าย-ขวา มีแกนกลางชัดเจน ลานกลางช่วยให้อาคารไม้อยู่สบายในอากาศร้อนชื้นของกว่างโจว ลองหาจังหวะยืนกลางลานแล้วมองทะลุประตูหลายชั้นไปพร้อมกัน เป็นมุมที่เห็นความตั้งใจของผังทั้งหมด
ห้องโถงรอบๆ ถูกจัดเป็นพื้นที่จัดแสดงของ พิพิธภัณฑ์ศิลปะพื้นบ้านกวางตุ้ง รวมงานหัตถกรรมชั้นครูจากทั่วมณฑล ไฮไลต์ที่คนพูดถึงคือ ลูกบอลงาช้างแกะซ้อนหลายชั้น ที่หมุนได้อิสระทั้งที่แกะจากงาช้างก้อนเดียว นอกจากนี้ยังมีงานปักผ้ากวางตุ้ง เครื่องเคลือบซื่อวัน เครื่องเงิน และพัดงาช้าง ตั๋ว ¥10 ใบเดียวเข้าได้ทั้งชมตัวอาคารและนิทรรศการ ถือว่าคุ้มมากสำหรับสิ่งที่ได้เห็น
ข้อมูลที่คุณต้องรู้ ครบในหน้าเดียว
เฉินเจียฉืออยู่ในเขตลี่วาน (Liwan) ทางตะวันตกของใจกลางเมือง จุดเด่นคือมีสถานีรถไฟใต้ดินชื่อเดียวกันอยู่ติดประตูเลย เดินทางง่ายมาก:
ถ้าพักแถวจัตุรัสฮัวเฉิง (Huacheng Square) หรือย่าน Tianhe นั่งสาย 1 ตรงมาลงสถานี Chen Clan Academy ได้เลย ออกทางออก D ขึ้นมาก็ถึงหน้าหอ ไม่ต้องเปลี่ยนสายให้ยุ่งยาก
เพิ่งลงรถไฟความเร็วสูงที่สถานีกว่างโจว นั่งสาย 5 ไปเปลี่ยนสาย 1 ที่สถานี Guangzhou Railway Station แล้วไปลง Chen Clan Academy ใกล้และเร็ว เหมาะถ้าเพิ่งมาถึงเมือง
จากย่านเมืองเก่าริมแม่น้ำ นั่งสาย 1 จากสถานี Huangsha ไม่กี่สถานีก็ถึง เหมาะถ้าเที่ยว เกาะซาเมี่ยน ในช่วงเช้าแล้วต่อมาเฉินเจียฉือช่วงสาย
มีเวลาครึ่งวัน แนะนำรวม: เฉินเจียฉือ (09:00–10:30 น.) → นั่งสาย 1 ไปย่านลี่วาน → ถนนคนเดินซ่างเซี่ยจิ่ว เดินดูตึกแถวฉีโหลวเก่าและกินติ่มซำร้านดั้งเดิม จบช่วงบ่าย หรือต่อ ที่เที่ยวกว่างโจว แห่งอื่นได้ตามใจ
เขตลี่วานและย่านใจกลางเมืองอยู่ไม่ไกลจากเฉินเจียฉือ เดินทางด้วยรถไฟใต้ดินสะดวก ดูรีวิวโรงแรมและของกินกวางตุ้งที่เราคัดมาให้: