สองน้ำตกที่คนพูดถึงมากที่สุดของอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ตัวหนึ่งเป็นแอ่งน้ำใสในป่าที่เคยขึ้นจอภาพยนตร์ อีกตัวเป็นม่านน้ำสูงหลายชั้นที่ต้องเดินลงบันไดไปถึง — น้ำเต็มและสวยที่สุดในหน้าฝน
บอกตรงๆ ว่าถ้าคุณขึ้นเขาใหญ่แล้วไม่ได้แวะน้ำตกสักแห่ง ก็เหมือนมาไม่ถึง และในบรรดาน้ำตกของอุทยาน สองชื่อที่คนถามหามากที่สุดคือ เหวสุวัต กับ เหวนรก — ที่น่าสนใจคือมันเป็นน้ำตกคนละแบบกันเลย เหวสุวัตเป็นน้ำตกชั้นเดียวเตี้ยๆ มีแอ่งน้ำด้านล่าง เดินเข้าถึงง่าย ส่วนเหวนรกเป็นน้ำตกหลายชั้นที่สูงที่สุดของเขาใหญ่ ต้องเดินไกลและลงบันไดชันกว่ามาก
เหวสุวัต (น้ำตกเหวสุวัต) เป็นน้ำตกที่โด่งดังที่สุด ส่วนหนึ่งเพราะเคยเป็นฉากในภาพยนตร์ฮอลลีวูดเรื่อง The Beach (ฉากกระโดดน้ำของลีโอนาร์โด ดิคาปริโอ) เกิดจากลำตะคองไหลลงหน้าผาราว 20 เมตรลงสู่แอ่งน้ำเบื้องล่าง เดินจากลานจอดรถลงบันไดไม่กี่ช่วงก็ถึงจุดชมวิว ใครอยากเห็นน้ำตกเขาใหญ่แบบไม่ต้องออกแรงเยอะ ที่นี่คือคำตอบ
เหวนรก (น้ำตกเหวนรก) คนละอารมณ์กันเลย — เป็นน้ำตกที่ สูงที่สุดในเขาใหญ่ ตกลงมาเป็นชั้นๆ ในหุบเขาป่าทึบ จากลานจอดต้องเดินตามทางราว 1 กิโลเมตร ข้ามสะพานเหนือลำธาร แล้วลงบันไดชันลงไปยังเด็คชมวิว เหนื่อยกว่าแต่ภาพที่ได้คุ้มค่า โดยเฉพาะหน้าฝนที่น้ำกระหน่ำลงมาเต็มหน้าผาจนเห็นละอองฟุ้งทั้งหุบ
ถ้ามีเวลาจำกัด เลือกตามแรงและสภาพอากาศ — สองน้ำตกนี้ให้ประสบการณ์ไม่เหมือนกัน
น้ำตกที่คนรู้จักมากที่สุดของเขาใหญ่ ลำตะคองไหลข้ามหน้าผาราว 20 เมตรลงสู่แอ่งน้ำกว้าง จากลานจอดเดินตามทางปูนลงบันไดไม่กี่ช่วงก็ถึงจุดชมวิว มุมถ่ายภาพคลาสสิกคือยืนใต้โพรงหินมองออกไปเห็นน้ำตกกับป่าเป็นฉากหลัง ฉากกระโดดน้ำในหนัง The Beach ถ่ายที่นี่ — แต่ปัจจุบันหลายช่วงมีป้ายห้ามลงเล่นน้ำเพื่อความปลอดภัย ดูป้ายและคำเตือนเจ้าหน้าที่ก่อนเสมอ
น้ำตกที่สูงและทรงพลังที่สุดของอุทยาน ตกลงมาเป็นชั้นๆ ในหุบป่าลึก จากลานจอดต้องเดินตามทางราว 1 กิโลเมตร ข้ามสะพานไม้เหนือลำธาร แล้วลงบันไดที่ค่อนข้างชันและแคบไปยังเด็คชมวิว ขาลงสนุก ขากลับขึ้นเหนื่อยพอตัว ควรเผื่อแรงและเวลาไว้ ถ้ามาหน้าฝนน้ำจะเต็มหน้าผาสวยมาก แต่บันไดและทางเดินจะลื่น และบางวันที่ฝนตกหนัก/น้ำหลาก เจ้าหน้าที่อาจปิดทางลงเพื่อความปลอดภัย — ถ้าปิดอย่าฝืน
ถ้าเดินทางสายเหวสุวัตอยู่แล้ว แวะ น้ำตกผากล้วยไม้ ที่อยู่ใกล้กันได้ เป็นน้ำตกชั้นเล็กกว่า มีเส้นทางศึกษาธรรมชาติสั้นๆ เชื่อม เหมาะเดินเล่นสบายๆ ดูกล้วยไม้ป่าและบรรยากาศลำธาร ไม่ต้องลงบันไดชันเหมือนเหวนรก เหมาะกับครอบครัวหรือคนที่อยากเดินไม่หนัก
น้ำตกทั้งสองแห่ง เต็มและสวยที่สุดช่วงปลายฝน–หลังฝน ราวมิถุนายนถึงตุลาคม เพราะมีฝนสะสมในป่าต้นน้ำ น้ำกระหน่ำลงหน้าผาจนเห็นละอองฟุ้ง นี่คือช่วงที่ภาพออกมาทรงพลังที่สุด แลกกับฝนตกบ่ายๆ ทางเดินแฉะ และทากในป่าชื้น
หน้าหนาว พฤศจิกายน–กุมภาพันธ์ เป็นช่วงพีกของเขาใหญ่ (อากาศเย็น เช้ามีหมอก ทางเดินสบาย คนเยอะ) น้ำตกยังพอมีน้ำจากฝนปลายปี แต่จะค่อยๆ บางลงเข้าหน้าแล้ง ส่วน มีนาคม–พฤษภาคม อากาศร้อน ป่าแห้ง น้ำตกบางสุด — มาเดินสบายและคนน้อย แต่ถ้าหวังน้ำเยอะอาจผิดหวัง ดูภาพรวมรายเดือนได้ที่ เที่ยวเขาใหญ่เดือนไหนดี
หินรอบน้ำตก ลื่นมาก โดยเฉพาะหน้าฝน เดินบนหินเปียกหรือบันไดเปียกต้องระวังเป็นพิเศษ ใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดี อย่าปีนข้ามราวกั้นหรือเดินออกนอกเส้นทางเพื่อถ่ายรูป จุดที่ดูตื้นอาจมีกระแสน้ำใต้ผิวที่แรงกว่าที่เห็น
เรื่อง เล่นน้ำ — ให้ยึดป้ายและคำเตือนของเจ้าหน้าที่เป็นหลัก หลายช่วงโดยเฉพาะหน้าฝนจะมีป้ายห้ามลงน้ำเพราะน้ำหลากเร็วและอันตราย ห้ามฝืนกระโดดหรือลงน้ำในจุดที่มีป้ายห้าม และถ้าฝนตกหนักหรือเจ้าหน้าที่ประกาศปิดทางลง (เกิดได้ที่เหวนรก) อย่าฝืนลง
ระหว่างขับรถไปน้ำตก คุณอยู่ในอุทยานที่มีสัตว์ป่าจริง อย่าให้อาหารสัตว์ (โดยเฉพาะลิงตามจุดจอดรถ) เก็บขยะกลับทุกชิ้น และที่สำคัญ ช้างป่าใช้ถนนในอุทยานโดยเฉพาะตอนกลางคืน — ขับช้าๆ และหลีกทางให้ช้างเสมอ รายละเอียดสัตว์ป่าและกฎอุทยานอ่านเพิ่มได้ที่ คู่มืออุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
น้ำตกทั้งสองอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ฝั่งใกล้ทางขึ้นด้านนครราชสีมา (ปากช่อง) คุณต้องมีรถ เพราะสองน้ำตกอยู่คนละจุด ห่างกันพอสมควร และในอุทยานไม่มีรถสาธารณะวิ่งรับส่ง
รองเท้าเกาะพื้นดี (หินและบันไดลื่น โดยเฉพาะหน้าฝน) · น้ำดื่ม (เดินเหวนรกขากลับเหนื่อย) · เสื้อกันฝน/ร่มเล็ก หน้าฝนตกบ่ายแทบทุกวัน · ถุงเท้ากันทาก หรือสเปรย์กันทากช่วงมิ.ย.–ต.ค. · ถุงกันน้ำ สำหรับมือถือ/กล้อง · และเสื้อแขนยาวบางๆ กันแมลง เก็บขยะกลับมาทิ้งนอกอุทยานด้วย
มา ช่วงเช้า ดีที่สุด — แสงนุ่ม คนน้อย และเผื่อเวลาวนน้ำตก+จุดชมวิว+ทุ่งหญ้าได้สบายก่อนฝนบ่าย (หน้าฝน) ถ้าตั้งใจดูสัตว์ที่ทุ่งหญ้าด้วย ช่วงเช้าตรู่หรือใกล้เย็นจะเห็นกวางออกหากินมากกว่า อ่านเรื่องดูสัตว์และไนต์ซาฟารีได้ที่ ดูสัตว์ป่า + ไนต์ซาฟารีเขาใหญ่
ส่วนใหญ่พักริมถนนธนะรัชต์ใกล้ด่านอุทยาน หรือในตัวปากช่อง — เลือกตามงบและสไตล์