เชียงใหม่ไม่ได้มีดีแค่วัดในคูเมืองกับคาเฟ่นิมมาน — รอบเมืองมีดอยอินทนนท์ยอดสูงสุดของไทย น้ำตกหินปูนที่ปีนขึ้นได้ วัดขาววัดน้ำเงินที่เชียงราย และปายเมืองเล็กปลายถนน 762 โค้ง ออกจากเมืองวันเดียวก็ได้เห็นภาคเหนืออีกหลายมุม
บอกตรงๆ ว่าหลายคนมาเชียงใหม่แล้วใช้เวลาหมดไปกับวัดในคูเมือง คาเฟ่นิมมาน และถนนคนเดิน ซึ่งก็สวยและคุ้มอยู่แล้ว แต่จริงๆ เสน่ห์ของภาคเหนืออยู่รอบนอกเมืองด้วย เพราะเชียงใหม่เป็นประตูสู่ขุนเขา — ขับรถออกไปไม่กี่ชั่วโมงก็เจอ ยอดเขาสูงสุดของประเทศ น้ำตกที่ปีนขึ้นได้ ปางช้าง วัดสุดอาร์ต และเมืองเล็กในหุบเขา อากาศก็เย็นกว่ากรุงเทพฯ มาก โดยเฉพาะหน้าหนาว
รายการด้านล่างคือ 6 ทริปที่เราคิดว่าคุ้มที่สุด — มีทั้งอุทยานแห่งชาติ น้ำตก ปางช้างที่เลี้ยงแบบมีจริยธรรม และทริปข้ามจังหวัดไปเชียงรายกับปาย บอกตรงๆ ทุกจุดว่าอันไหนไปเช้าเย็นกลับได้ อันไหนควรค้างคืน เชียงใหม่ไม่มีรถไฟฟ้าหรือรถใต้ดิน การเดินทางออกนอกเมืองจึงเป็น เช่ารถ จ้างรถพร้อมคนขับ รถตู้สาธารณะ หรือจองทัวร์วันเดียว ที่รวมรถรับ-ส่งไว้ให้ ก่อนวางแผนลองอ่านคู่มือเที่ยวเชียงใหม่ของเราเพิ่มได้
เรียงตามความนิยม — บอกชัดว่าอันไหนครึ่งวัน อันไหนทั้งวัน อันไหนควรค้างคืน
1
ถ้ามีเวลาออกนอกเมืองแค่วันเดียว เราจะเลือกที่นี่ก่อนเลย ดอยอินทนนท์คือยอดเขาที่สูงที่สุดในประเทศไทย 2,565 เมตร เป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ อากาศบนนั้นเย็นทั้งปี หน้าหนาวเช้าๆ อุณหภูมิลงไปใกล้ 0°C จนมีแม่คะนิ้ง (น้ำค้างแข็ง) ให้เห็น
ไฮไลต์คือ เจดีย์พระมหาธาตุนภเมทนีดลและนภพลภูมิสิริ เจดีย์คู่สีทอง-ม่วงพร้อมสวนดอกไม้เมืองหนาวที่บานสวยมาก ยอดดอยที่มี เส้นทางเดินอ่างกา ลัดเลาะป่าเมฆชื้นเย็น น้ำตกวชิรธารที่ใหญ่และสวย และหมู่บ้านกะเหรี่ยงกับนาขั้นบันไดที่ แม่กลางหลวง ที่นี่เป็นทริปธรรมชาติเต็มรูปแบบ เหมาะกับคนอยากหนีความวุ่นวายในเมือง
2
จุดนี้แปลกตรงที่คุณ ปีนขึ้นไปตามตัวน้ำตกได้จริง ด้วยเท้าเปล่า เพราะหน้าผาน้ำตกบัวตองเป็นหินปูน (แคลเซียมคาร์บอเนต) ที่ผิวสากไม่ลื่น เกาะเท้าได้ดีแม้น้ำไหลผ่าน เด็กๆ และผู้ใหญ่ปีนขึ้นลงกันสนุก เป็นประสบการณ์ที่หาที่อื่นยาก น้ำตกอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติศรีลานนา ทางเหนือของเมือง
ใกล้ๆ กันมี น้ำพุเย็นโชควัฒนา (น้ำพุเจ็ดสี) ตาน้ำแร่ใสเย็นที่ผุดขึ้นมาจากใต้ดิน ถ่ายรูปสวย จับคู่เที่ยวกับน้ำตกได้ในทริปเดียว หลายคนรวมเส้นทางนี้กับ อำเภอแม่แตง ที่มีปางช้างและกิจกรรมล่องแพ บอกตรงๆ ว่าไม่มีรถสาธารณะตรงถึง ต้องขับรถเองหรือไปกับทัวร์
3
ถ้าชอบงานศิลปะและวัดที่ไม่เหมือนใคร เชียงรายคุ้มกับการขับรถ 3 ชั่วโมง ไฮไลต์สามจุดคือ วัดร่องขุ่น (วัดขาว) วิหารสีขาวประดับกระจกแวววาวฝีมือ อ.เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ ที่งดงามจนเป็นสัญลักษณ์ของเชียงราย, วัดร่องเสือเต้น (วัดน้ำเงิน) วิหารสีน้ำเงินเข้มตัดทองที่สวยแปลกตา และ บ้านดำ (พิพิธภัณฑ์บ้านดำ) ของ อ.ถวัลย์ ดัชนี กลุ่มเรือนไม้สีดำที่สะสมงานศิลป์และของแปลก
สามจุดนี้อยู่คนละทิศของเมืองเชียงราย แต่เที่ยวครบในวันเดียวได้ถ้าออกเช้า บอกตรงๆ ว่าเป็นวันที่ยาว ถ้าอยากเที่ยวสบายขึ้นและรวมดอยตุงหรือสามเหลี่ยมทองคำด้วย ควรค้างคืนที่เชียงราย 1 คืน
4
ปายคือเมืองเล็กๆ ในหุบเขาของจังหวัดแม่ฮ่องสอนที่กลายเป็นจุดหมายในฝันของสายชิล เสน่ห์ของปายคือบรรยากาศเช้าหมอกลงจัด คาเฟ่ริมทุ่ง ถนนคนเดินยามค่ำ และวิวภูเขารอบตัว ไฮไลต์คือ ปายแคนยอน (กองแลน) สันดินแคบๆ ให้เดินชมวิวพระอาทิตย์ตก, สะพานประวัติศาสตร์ท่าปาย, วัดพระธาตุแม่เย็น ที่มองเห็นเมืองทั้งเมือง และน้ำพุร้อนกับน้ำตกรอบๆ
ขอบอกตรงๆ ว่าปายไม่เหมาะกับการไปเช้าเย็นกลับ ถนนสาย 1095 จากเชียงใหม่มี 762 โค้ง ขับ ~3 ชั่วโมง ทางคดเคี้ยวจนคนเมารถง่าย ควรค้างอย่างน้อย 1 คืนถึงจะคุ้มกับทางที่ขับ ถ้าไม่อยากขับเองมีรถตู้สาธารณะจากอาเขตทุกวัน
5
การได้ใช้เวลากับช้างเป็นหนึ่งในประสบการณ์ที่คนมาเชียงใหม่อยากทำที่สุด แต่ขอพูดตรงๆ เรื่องจริยธรรมก่อน — เราแนะนำเฉพาะปางที่เลี้ยงช้างแบบ ไม่ให้ขี่ ไม่มีโชว์ และไม่ใช้ตะขอ (bullhook) เพราะการขี่ช้างและการฝึกให้แสดงโชว์ทำร้ายช้างทั้งร่างกายและจิตใจ ปางที่ดีจะให้คุณ ให้อาหาร เดินเป็นเพื่อนช้าง อาบโคลน และดูช้างใช้ชีวิตตามธรรมชาติ เท่านั้น
ปางช้างส่วนใหญ่กระจายอยู่แถบหุบเขา แม่แตง และ แม่วาง ห่างจากตัวเมือง ~1–1.5 ชั่วโมง มีทั้งโปรแกรมครึ่งวันและเต็มวัน วิธีเลือกปางที่มีจริยธรรม: อ่านรีวิวเรื่องสวัสดิภาพช้าง ดูว่าระบุชัดว่าไม่ขี่ไม่โชว์ และจำนวนนักท่องเที่ยวต่อช้างไม่มากเกินไป
6
ถ้าไม่อยากเที่ยวไกล จุดนี้คือทริปครึ่งวันที่ใกล้ที่สุด ดอยสุเทพอยู่บนดอยหลังเมือง ขับขึ้นไปแค่ ~30–45 นาที ไฮไลต์คือ วัดพระธาตุดอยสุเทพ เจดีย์ทองล้านนาบนความสูง 1,073 เมตร ที่มองลงมาเห็นเมืองเชียงใหม่ทั้งเมือง ขึ้นได้ทั้งบันไดนาค 306 ขั้นหรือรถราง
ขึ้นไปอีกหน่อยจะถึง พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ ที่มีสวนดอกไม้เมืองหนาวและวิวสวย (เปิดให้เข้าเฉพาะบางช่วง เช็กก่อนไป) และสูงขึ้นไปอีกคือ หมู่บ้านม้งดอยปุย ชุมชนชาวม้งที่มีตลาดงานปักผ้าและจุดชมวิว รวมสามจุดนี้เป็นทริปครึ่งวันสบายๆ ไปเช้ากลับเที่ยงได้ ขึ้นได้ทั้งรถส่วนตัว Grab หรือรถสองแถวแดง (จอดแถวประตูช้างเผือกและหน้าสวนสัตว์เชียงใหม่)
เชียงใหม่ไม่มีรถไฟฟ้าหรือรถใต้ดิน — ทริปออกนอกเมืองเกือบทั้งหมดต้องใช้รถส่วนตัว วิธีที่ยืดหยุ่นที่สุดคือ เช่ารถ (มีให้เช่าทั้งรถเก๋งและรถกระบะ ราคา ~฿800–1,500/วัน) หรือ จ้างรถพร้อมคนขับ (~฿2,000–3,000/วันแล้วแต่ระยะ) สำหรับจุดที่ทางคดเคี้ยวอย่างปายหรือดอยอินทนนท์ ถ้าไม่ชินทางภูเขา จองทัวร์ที่มีคนขับชำนาญทางจะปลอดภัยและสบายกว่า
รถสาธารณะมีบ้างแต่จำกัด: มีรถตู้และรถบัสจาก สถานีขนส่งอาเขต (Arcade) ไปเชียงรายและปายทุกวัน แต่ดอยอินทนนท์ น้ำตกบัวตอง และปางช้างส่วนใหญ่ไม่มีรถสาธารณะตรงถึง ต้องขับเองหรือไปกับทัวร์ ในเมืองเดินทางด้วย รถสองแถวแดง (สองแถว) โบกขึ้นได้ตามทาง บอกจุดหมายแล้วตกลงราคา, Grab และเช่าสกูตเตอร์
ฤดูกาล: ช่วงดีที่สุดของภาคเหนือคือ พ.ย.–ก.พ. อากาศเย็นสบายฟ้าใส แต่ มี.ค.–เม.ย. เป็นช่วงหมอกควันไฟป่า ทัศนวิสัยแย่และอากาศไม่ดี ถ้าเลี่ยงได้ควรเลี่ยง · เผื่อเวลาขับรถให้เยอะ ถนนภูเขาช้ากว่าที่คิด และอย่าขับกลางคืนบนทางโค้งถ้าไม่จำเป็น