หมู่บ้านมรดกโลกหลังคามุงจากในหุบเขากิฟุไม่ได้มีดีแค่ภาพถ่าย — ที่นี่คือบ้านของเนื้อฮิดะที่ละลายในปาก โซบะที่โม่จากเมล็ดในหุบเขา และมิโซะย่างบนใบไม้ที่หอมไปทั้งโต๊ะ บอกเลยว่ามากันครึ่งวันก็กินได้ครบ
ลองนึกภาพหมู่บ้านที่ถูกหิมะปิดล้อมหลายเดือนต่อปี ไม่มีทะเล ไม่มีนาข้าวกว้าง ๆ มีแต่ภูเขา แม่น้ำใส และผืนดินเล็ก ๆ บนเนิน — ครัวของชิราคาวาโกะจึงเกิดจากสิ่งที่หุบเขาให้ได้จริง โซบะที่ปลูกได้บนดินบาง ปลาน้ำใสจากลำธาร ผักภูเขาที่เก็บตามฤดู มิโซะหมักเองไว้กินทั้งปี และเนื้อวัวที่เลี้ยงในเขตฮิดะจนกลายเป็นวากิวระดับแชมป์ประเทศ ทุกจานเรียบง่ายแต่มีเหตุผลของมัน
หัวใจของการกินที่นี่คือ เตาอิโรริ (เตาถ่านกลางบ้านทรงกัสโช) — ปลาเสียบไม้ปักรอบเตาย่างช้า ๆ มิโซะเดือดบนใบไม้ ควันลอยขึ้นไปรมหลังคามุงจากให้อยู่ได้นานนับร้อยปี เราเลือก 6 จานและของกิน ที่เล่าเรื่องหมู่บ้านนี้ได้ดีที่สุด ตั้งแต่ของเดินถือราคา ¥300 ไปจนถึงสำรับค่ำรอบเตาที่ต้องนอนค้างถึงจะได้ลอง
เรียงจากของกินง่าย ๆ เดินถือ ไปถึงสำรับที่ต้องนั่งกินรอบเตา
1
บอกเลยว่าถ้ามาเขตฮิดะแล้วไม่กินเนื้อฮิดะคือพลาด — วากิวจากวัวพันธุ์ดำของกิฟุที่เคยคว้าแชมป์ประกวดเนื้อระดับประเทศ ลายไขมันแทรกละเอียดจนละลายที่อุณหภูมิต่ำ กัดแล้วหวานมันนุ่มหายไปในปาก ในหมู่บ้านลองได้หลายแบบ: ซูชิเนื้อฮิดะปิ้งไฟวางบนข้าวคำเล็ก โครเก็ตเนื้อฮิดะทอดร้อน ๆ ไม้เสียบย่างซีอิ๊ว ไปจนถึงเซ็ตย่างกระทะหรือสเต๊กเต็มจานที่ร้านนั่งกิน ราคาถูกกว่าเนื้อแบรนด์ดังในเมืองใหญ่เพราะอยู่ติดแหล่งเลี้ยง
2
บนภูเขาที่ปลูกข้าวยาก โซบะ (บัควีท) คือพืชที่ขึ้นได้บนดินบาง คนที่นี่จึงกินโซบะมานานนับร้อยปี ร้านและมินชูกุหลายแห่งยังโม่เมล็ดบัควีทด้วยหินโม่ในร้านแล้วนวดต้มสด ๆ เส้นเลยหอมกลิ่นบัควีทเข้มกว่าโซบะในเมือง สั่งได้ทั้ง ซารุโซบะ (เส้นเย็นจุ่มน้ำซอส) ที่ได้ชิมกลิ่นเส้นเต็ม ๆ หรือ คาเกะโซบะ (เส้นร้อนในน้ำซุป) คู่เทมปุระผักภูเขา อร่อยกำลังดีหลังเดินชมหมู่บ้านมาทั้งเช้า
3
นี่คือจานประจำถิ่นของเขตฮิดะที่เห็นแล้วต้องถ่ายรูป — มิโซะหมักเองผสมต้นหอม เห็ด และผักภูเขา วางบนใบ โฮโอ (ใบแมกโนเลียอบแห้ง) แล้วย่างบนเตาถ่านเล็ก ๆ ตรงโต๊ะ พอมิโซะเริ่มเดือดปุด ๆ กลิ่นหอมไหม้นิด ๆ ลอยมาทั้งโต๊ะ คนกิฟุตักราดข้าวสวยร้อนกินคำต่อคำ บางร้านวางเนื้อฮิดะหรือไข่ลงไปย่างคู่ในใบเดียวกัน รสเค็มหวานกลมกล่อมแบบที่กินกี่คำก็ไม่เบื่อ เป็นอาหารที่เกิดจากการถนอมมิโซะไว้กินยามหิมะปิดหมู่บ้าน
อิวานะคือปลาเทราต์ภูเขา (char) ที่อยู่ในลำธารน้ำเย็นใสรอบหมู่บ้าน คนที่นี่จับมาเสียบไม้ทั้งตัว โรยเกลือหยาบ แล้วปักรอบเตาอิโรริย่างช้า ๆ จนหนังกรอบนอกเนื้อนุ่มใน กินได้ทั้งตัวตั้งแต่หัวจรดหาง รสจืดสะอาดของปลาน้ำเย็นมีกลิ่นควันถ่านอ่อน ๆ บางมินชูกุเสิร์ฟแบบ อิวานะซาเกะ (เผากระดูกปลาแล้วราดสาเกอุ่นจนได้กลิ่นปลาหอม ๆ) เป็นภาพคลาสสิกของมื้อค่ำรอบเตาที่ไม่ค่อยเห็นในเมือง ของกินง่าย ๆ แต่เล่าเรื่องลำธารและหุบเขาได้ทั้งจาน
5
ของกินเดินถือยอดฮิตที่ขายตามแผงริมถนนสายหลัก — ข้าวสวยตำพอหยาบ ๆ ปั้นแปะรอบไม้แบนเป็นรูปรองเท้าแตะ แล้วทาซอสมิโซะหรือซอสวอลนัทหวานเค็มก่อนย่างบนถ่านจนผิวเกรียมหอม ซอสเคลือบเป็นมันเงา กัดแล้วได้ทั้งความหนึบของข้าวและความหอมไหม้ของมิโซะ เป็นของว่างประจำเขตฮิดะ-คิโซะที่กินอุ่น ๆ เดินไปชมหมู่บ้านไปได้สบาย ราคาไม่กี่ร้อยเยนต่อไม้ ถ้ามาเที่ยวครึ่งวันนี่คือของที่ควรคว้ามาลองตั้งแต่ไม้แรก
6
หมู่บ้านในหุบเขาขึ้นชื่อเรื่อง เต้าหู้ภูเขา (อิชิ-โดฟุ "เต้าหู้แข็งเหมือนหิน") ที่เนื้อแน่นจนยกด้วยเชือกฟางได้ไม่แตก กินแบบย่างทาซอสมิโซะ (ยากิโดฟุ) ก็หอม หรือกินเย็นราดซีอิ๊วก็ได้รสถั่วเหลืองเต็ม ๆ คู่กันคือ ซุปสึตตาเตะ ซุปถั่วเหลืองบดของท้องถิ่นที่ข้นนัวจากถั่วล้วน ๆ ปิดท้ายด้วยผักภูเขา (ซันไซ) ตามฤดู — หน่อไม้ ฟิดเดิลเฮด เห็ดป่า ดองหรือชุบเทมปุระ ทั้งหมดคือสำรับเรียบง่ายที่บอกเล่าวิถีคนภูเขาได้ดีที่สุด หากินครบที่สุดในมื้อค่ำมินชูกุหรือร้านอาหารฮิดะในบ้านกัสโช
นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่มาชิราคาวาโกะแบบไปกลับจากทาคายามะหรือคานาซาวะ — นี่คือลำดับกินที่ลื่นที่สุด
ร้านในบ้านกัสโชและริมถนนสายหลักที่นักกินบอกต่อกันมา — เช็กเวลาเปิดก่อนไปเพราะหลายร้านปิดเร็ว
กินอาหารท้องถิ่นในบ้านหลังคามุงจากของจริง บรรยากาศไม้เก่า ๆ ใต้คานสูง เมนูเด่นคือเนื้อฮิดะฮูบะมิโซะย่างกลิ่นใบโฮโอหอม ๆ และซุปสึตตาเตะถั่วเหลืองบดข้นนัว สั่งเซ็ตข้าวมาคนละชุดก็ได้ครบทั้งมิโซะย่าง เต้าหู้ และผักภูเขาในมื้อเดียว เหมาะเป็นมื้อกลางวันจริงจังกลางทริปครึ่งวัน
ถ้าตั้งใจมากินเนื้อฮิดะเต็มจาน Tenkara คือชื่อที่คนพูดถึงบ่อยที่สุด — รับเนื้อจากร้านขายเนื้อเก่าแก่ในย่าน เมนูฮิตคือเซ็ตเนื้อฮิดะย่างกระทะ (yakiniku) และข้าวหน้าเนื้อ Hitsumabushi ที่กินได้หลายสไตล์ในชามเดียว ร้านไม่ใหญ่และมีลูกค้าประจำเยอะ ช่วงเที่ยงมักเต็ม มาก่อนเวลาหรือเผื่อเวลารอไว้หน่อย
ชื่อร้านแปลว่า "เตาอิโรริ" และนั่นคือจุดเด่น — เซ็ตฮูบะมิโซะย่าง เซ็ตไก่ชาน เซ็ตยากิโดฟุ (เต้าหู้ภูเขาย่างมิโซะ) และเซ็ตของดองสเต๊กท้องถิ่น มีทั้งเส้นและข้าวให้เลือก หน้าหนาวสั่งโซบะร้อน ๆ หน้าร้อนสั่งเส้นเย็น ที่นี่เหมาะถ้าอยากลองหลายอย่างของหมู่บ้านในมื้อเดียวโดยไม่ต้องค้างคืน
ร้านที่นักกินแนะนำถ้าอยากได้ทั้งโซบะและเนื้อฮิดะในมื้อเดียว เซ็ตยอดฮิตคือข้าวหน้ามันภูเขาบดคู่โซบะ (Mini Grated Yam Bowl + Soba Set) และข้าวหน้าสเต๊กเนื้อฮิดะคู่โซบะมันภูเขา ปริมาณให้มาจุใจคุ้มราคา เส้นโซบะหอมกลิ่นบัควีท เหมาะกับคนหิวหลังเดินชมหมู่บ้านมาทั้งเช้า