หาดใหญ่ไม่ได้มีแค่ไก่ทอด ติ่มซำ และตลาดช้อปปิ้ง — รอบๆ ยังมีเมืองเก่าสงขลาที่เดินสนุก หาดสมิหลากับนางเงือกทอง เกาะยอกลางทะเลสาบ ตลาดน้ำคลองแห และน้ำตกโตนงาช้างในป่าดิบชื้น เกือบทุกที่อยู่ใกล้ ขับรถ 30 นาทีก็ถึง ทำเป็นทริปวันเดียวได้สบาย
บอกตรงๆ ว่าหลายคนมาหาดใหญ่เพื่อกินไก่ทอด ติ่มซำ และเดินช้อปปิ้งที่ตลาดกิมหยงกับตลาดกลางคืนแล้วก็จบ ซึ่งก็สนุกอยู่แล้ว แต่ถ้าคุณมีเวลาเหลือสักวัน รอบเมืองนี้มีของน่าเที่ยวมากกว่าที่คิด เพราะหาดใหญ่เป็นศูนย์กลางคมนาคมของภาคใต้ตอนล่าง ขับรถออกไปเมืองสงขลา หาดสมิหลา เกาะยอ หรือน้ำตกโตนงาช้างได้ภายในครึ่งชั่วโมง และยังเป็นประตูต่อไปสตูล-ตะรุเตาและชายแดนมาเลเซียได้ด้วย
รายการด้านล่างคือ 6 ทริปที่เราคิดว่าคุ้มค่าที่สุดสำหรับคน "เที่ยวหาดใหญ่แต่ไม่อยากอยู่แค่ในเมือง" — มีทั้งเมืองเก่าและทะเล (สงขลา-สมิหลา), เกาะกลางทะเลสาบ (เกาะยอ), ตลาดน้ำ (คลองแห), ป่าและน้ำตก (โตนงาช้าง), สวนในเมือง (สวนสาธารณะหาดใหญ่) และทริปไกลข้ามจังหวัด (สตูล-ตะรุเตา/ชายแดน) เราบอกตรงๆ ทุกจุดว่าอันไหนไป-กลับวันเดียวสบาย อันไหนใกล้สุด และอันไหนควรเลือกฤดูให้ดี ถ้าอยากรู้จักตัวเมืองก่อน อ่านคู่มือเที่ยวหาดใหญ่ของเราเพิ่มได้
เกือบทุกที่อยู่ใกล้ตัวเมือง — บอกชัดว่าอันไหนครึ่งวัน อันไหนทั้งวัน อันไหนไกลต้องเผื่อเวลาและเลือกฤดูให้ดี
1
ถ้ามีเวลาออกนอกหาดใหญ่แค่ทริปเดียว ขอแนะนำเมืองสงขลาก่อนเลย อยู่ห่างไปทางตะวันออกราว 30 กม. ขับรถแค่ ~30–40 นาที ในตัวเมืองเก่ายังเก็บตึกแถวสไตล์ชิโน-โปรตุกีสไว้เป็นแถวยาวบน ถนนนางงาม ถนนนครนอก และถนนนครใน ทาสีพาสเทลสวย มีสตรีตอาร์ต คาเฟ่ และร้านอาหารพื้นเมืองสงขลาให้เดินชิม
จากเมืองเก่าต่อไป หาดสมิหลา ที่มีรูปปั้นนางเงือกทองเป็นสัญลักษณ์ของเมือง ถ่ายรูปคู่ทะเลและมองเห็น เกาะหนูเกาะแมว สองเกาะเล็กรูปหนูกับแมวกลางทะเลได้ชัด บอกตรงๆ ว่าเดินสบาย ไม่ต้องรีบ เหมาะกับคนชอบถ่ายรูปและกินของอร่อย จับคู่เมืองเก่ากับหาดในวันเดียวได้กำลังดี อ่านต่อได้ที่คู่มือเที่ยวสงขลา
อยากเห็นวิถีชีวิตคนใต้แบบเงียบๆ? เกาะยอเป็นเกาะกลางทะเลสาบสงขลา ห่างจากหาดใหญ่ราว 30–40 นาที ทุกวันนี้มีสะพานติณสูลานนท์เชื่อมเข้าเกาะ ขับรถข้ามได้เลยไม่ต้องลงเรือ บนเกาะขึ้นชื่อเรื่องผ้าทอเกาะยอ สวนผลไม้ และร้านอาหารริมน้ำที่เสิร์ฟปลากะพงและอาหารทะเลจากกระชังในทะเลสาบ
ไฮไลต์คือ สถาบันทักษิณคดีศึกษา (พิพิธภัณฑ์คติชนวิทยา) ที่เก็บข้าวของเครื่องใช้ ผ้าทอ และวิถีชีวิตคนใต้ไว้บนเนินที่มองเห็นทะเลสาบกว้าง บอกตรงๆ ว่าทริปนี้ชิลล์ ไม่ได้หวือหวา แต่ได้กินอาหารทะเลสดและเห็นมุมทะเลสาบสงขลาที่คนไม่ค่อยมา จับคู่กับเมืองเก่าสงขลาในทริปเดียวได้เพราะอยู่ทางเดียวกัน
อยากกินของอร่อยและดูบรรยากาศตลาดแบบไม่ต้องไปไกล? ตลาดน้ำคลองแหอยู่ในอำเภอหาดใหญ่ ห่างจากตัวเมืองแค่ราว 10 กม. ขับรถ 15–20 นาที เป็นตลาดน้ำที่พ่อค้าแม่ค้าพายเรือขายของกินใต้ ขนมพื้นบ้าน และอาหารริมคลอง มีทั้งโซนริมน้ำและบนบกให้เดินชิมเรื่อยๆ
บอกตรงๆ ว่าตลาดคึกคักช่วงเย็นวันศุกร์-เสาร์-อาทิตย์ วันธรรมดาจะเงียบและร้านน้อย ถ้าอยากเห็นเต็มที่ให้ไปเย็นวันหยุดสุดสัปดาห์ ราคาของกินไม่แพง นั่งกินริมคลองหรือพายเรือเล่นในคลองได้ด้วย เหมาะกับคนชอบของกินและถ่ายรูป เป็นทริปที่ใกล้ตัวเมืองหาดใหญ่ที่สุดในบรรดาทั้งหมด
เบื่อเมืองแล้วอยากเข้าป่าจริงๆ? น้ำตกโตนงาช้างคือคำตอบที่ใกล้สุด อยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าโตนงาช้าง ห่างจากตัวเมืองหาดใหญ่ไปทางตะวันตกราว 26 กม. ขับรถ ~30 นาที เป็นน้ำตกหลายชั้นในป่าดิบชื้น ชื่อ "งาช้าง" มาจากสายน้ำที่แยกเป็นสองสายตกลงมาคล้ายงาช้าง
ชั้นล่างๆ เดินถึงง่ายและเล่นน้ำได้ ส่วนชั้นบนต้องเดินป่าขึ้นเขาเหนื่อยขึ้นเรื่อยๆ ระหว่างทางมีต้นไม้ใหญ่และเสียงนก บอกตรงๆ ว่าน้ำตกสวยและแรงที่สุดช่วงปลายฝน แต่หินลื่นต้องระวังเป็นพิเศษ หน้าแล้งน้ำจะน้อยลง พกรองเท้ายึดเกาะและน้ำดื่มไปด้วย เหมาะกับครอบครัวและคนชอบธรรมชาติ
5
ไม่อยากออกไปไกลแต่อยากได้วิว? สวนสาธารณะเทศบาลนครหาดใหญ่อยู่ในตัวเมือง ขึ้นไปบนเขามีจุดเที่ยวเรียงกันบนยอด — ไฮไลต์คือ พระพุทธมงคลมหาราช พระพุทธรูปยืนสีทององค์ใหญ่ที่มองเห็นเมืองหาดใหญ่ได้กว้าง ใกล้กันมี ท้าวมหาพรหม และเจ้าแม่กวนอิมองค์ใหญ่ให้สักการะ
ขึ้นเขาได้ทั้งขับรถขึ้นเองหรือนั่งกระเช้าลอยฟ้า (cable car) ที่เห็นวิวเมืองและป่าเขาระหว่างทาง ด้านล่างมีสวนน้ำ ลานออกกำลังกาย และจุดถ่ายรูป บอกตรงๆ ว่าเหมาะเป็นทริปเช้าหรือเย็นสั้นๆ ก่อน/หลังเดินตลาด ไม่ต้องเสียเวลาเดินทางไกล เด็กๆ มักชอบนั่งกระเช้าที่สุด ตรวจเวลาเปิด-ปิดกระเช้าก่อนไปเพราะบางวันปิดซ่อมบำรุง
6
อยากไปไกลกว่าวันเดียวปกติ? ทางตะวันตกของหาดใหญ่คือจังหวัดสตูล ประตูสู่อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะตะรุเตาและเกาะหลีเป๊ะที่ทะเลใสมาก ตัวเมืองสตูลและท่าเรือปากบาราอยู่ห่างจากหาดใหญ่ราว 100–130 กม. ขับรถ 1.5–2 ชม. บอกตรงๆ ว่าถ้าจะไปเกาะตะรุเตา/หลีเป๊ะ วันเดียวไม่พอ ต้องค้างคืน เพราะต้องต่อเรือเข้าเกาะอีก เหมาะกับคนที่กันเวลาไว้ 2 วันขึ้นไป
อีกทางคือชายแดนมาเลเซีย — ด่านสะเดาและปาดังเบซาร์อยู่ทางใต้ของหาดใหญ่ ขับรถราว 1–1.5 ชม. เป็นด่านการค้าและจุดข้ามไปฝั่งมาเลเซีย หลายคนไปซื้อของชายแดนหรือต่อรถไฟ/รถทัวร์เข้าปีนัง-กัวลาลัมเปอร์ บอกตรงๆ ว่าถ้าจะข้ามแดนต้องเตรียมพาสปอร์ตและเช็กเอกสารเข้าเมืองให้ครบก่อนไป
หาดใหญ่ไม่มีรถไฟฟ้าในเมือง — แต่เป็นชุมทางรถไฟใหญ่และมีสนามบินหาดใหญ่ (HDY) การเดินทางในเมืองและออกไปทริปรอบนอกพึ่งได้แค่ Grab, รถสองแถว, ตุ๊กตุ๊ก, รถตู้สาธารณะ, รถเช่า หรือเหมารถ รถตู้สาธารณะวิ่งหาดใหญ่-สงขลาบ่อยและถูก แต่จอดรับส่งหลายจุดและช้า สำหรับทริปไกลอย่างเกาะยอ น้ำตกโตนงาช้าง หรือสตูล การเช่ารถหรือเหมา Grab ไป-กลับสบายและคุ้มกว่ารอรถสาธารณะ อ่านวิธีเดินทางในไทยเพิ่มได้ที่คู่มือการเดินทางในไทย
เรื่องความปลอดภัยภาคใต้ — ตัวเมืองหาดใหญ่และสงขลาเป็นเมืองการค้าที่คึกคักและเที่ยวได้ตามปกติ แต่จังหวัดชายแดนใต้บางพื้นที่เคยมีประกาศเตือนด้านความปลอดภัย ถ้าจะไปไกลออกไปทางปัตตานี-ยะลา-นราธิวาส ควรเช็กสถานการณ์ล่าสุดก่อน ส่วนทริปในลิสต์นี้ (สงขลา เกาะยอ คลองแห โตนงาช้าง สวนหาดใหญ่ สตูล) อยู่ในโซนที่เที่ยวได้ปกติ แค่ระมัดระวังตามสมควรเหมือนเที่ยวที่อื่น ถ้าจะข้ามไปมาเลเซียที่ด่านสะเดา/ปาดังเบซาร์ ต้องพกพาสปอร์ตและเช็กเอกสารเข้าเมืองให้ครบ
ฤดูและสภาพอากาศ — ภาคใต้ฝั่งนี้ฝนชุกช่วงมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ (ราว ต.ค.–ธ.ค.) ช่วงที่เที่ยวสบายที่สุดคือ พ.ย.–ก.พ. ที่อากาศแห้งกว่า ทริปบนบกในเมืองไปได้เกือบทั้งปี ฝนตกก็แค่พกร่ม ส่วนน้ำตกโตนงาช้างน้ำแรงสวยช่วงปลายฝนแต่หินลื่น และทริปทะเลอย่างเกาะตะรุเตา-หลีเป๊ะควรเลือกหน้าแล้ง (พ.ย.–เม.ย.) อยากวางแผนช่วงเวลาให้ละเอียดขึ้นอ่านช่วงเวลาที่ควรไปเที่ยวไทยได้