เที่ยวนิกโก้ครั้งแรกไปไหนดี?
ศาลเจ้ามรดกโลก น้ำตก และทะเลสาบบนภูเขา — ครบในวันเดียว

ลองนึกภาพ: คุณยืนหน้าประตูโยเมมง (Yomeimon) ที่ได้ฉายาว่า "ประตูที่มองดูได้ทั้งวันไม่เบื่อ" — ทุกซอกมุมแกะสลักเป็นมังกร สิงโต นักปราชญ์ ดอกไม้ และเด็กๆ รวมกว่า 500 ชิ้น ลงสีและปิดทองจนแทบไม่เห็นเนื้อไม้ ศาลเจ้าโทโชกุสร้างเพื่อประดิษฐานวิญญาณของโทคุงาวะ อิเอยาสุ โชกุนผู้รวมญี่ปุ่นและเปิดยุคเอโดะ หลานของท่านทุ่มทรัพย์มหาศาลขยายให้กลายเป็นศาลเจ้าที่วิจิตรที่สุดในประเทศ ทั้งซับซ้อนที่งานช่างและงดงามที่ความหมาย — เดินขึ้นบันไดหินผ่านเจดีย์ห้าชั้น ประตูโยเมมง ไปจนถึงสุสานบนเนินที่ต้องเดิน 200 กว่าขั้น

เคยสงสัยไหมว่าภาพลิงปิดตา ปิดปาก ปิดหูที่เห็นกันทั่วโลก มาจากที่ไหน — ต้นฉบับอยู่ที่โทโชกุนี่เอง แกะสลักไว้บนผนังคอกม้าศักดิ์สิทธิ์ (Shinkyusha) เป็นส่วนหนึ่งของชุดภาพแปดแผงที่เล่าวงจรชีวิตคนผ่านลิง — แผงลิงสามตัวสื่อคำสอนว่า "อย่าดู อย่าพูด อย่าฟังสิ่งชั่วร้าย" อีกงานที่คนตามหาคือ "แมวหลับ" (Nemuri-neko) งานแกะสลักจิ๋วเหนือทางเข้าสู่สุสาน ฝีมือ Hidari Jingoro ช่างในตำนาน — เล็กจนหลายคนเดินผ่านโดยไม่ทันสังเกต มองหาป้ายชี้ก่อนถึงบันไดขึ้นสุสาน

นี่คือภาพแรกที่คนส่วนใหญ่เห็นเมื่อเดินเข้าเขตศาลเจ้า — สะพานไม้โค้งทาสีแดงชาดสด พาดข้ามแม่น้ำไดยะที่น้ำเขียวใสไหลผ่านโขดหิน มีตำนานเล่าว่าพระสงฆ์ Shodo Shonin ผู้ก่อตั้งศาสนสถานนิกโก้ในศตวรรษที่ 8 ข้ามแม่น้ำที่เชี่ยวกรากไม่ได้ จนเทพเจ้าส่งงูสองตัวมาขดเป็นสะพานให้ — ชินเคียวจึงนับเป็นหนึ่งในสามสะพานงดงามที่สุดของญี่ปุ่น ถ่ายรูปจากริมฝั่งฟรี ถ้าอยากเดินขึ้นไปบนสะพานต้องจ่ายค่าเข้าราว ¥300 ช่วงใบไม้แดงปลายตุลาคมที่ภูเขาหลังสะพานเปลี่ยนสี เป็นช่วงที่สวยที่สุด

ก่อนจะมีศาลเจ้าโทโชกุ นิกโก้เป็นศูนย์กลางพุทธศาสนาบนภูเขามากว่าพันปี และวัดรินโนจิคือหัวใจของยุคนั้น ไฮไลต์คือวิหาร ซันบุตสึโด (Sanbutsudo) วิหารไม้ที่ใหญ่ที่สุดในนิกโก้ ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปทองคำสามองค์สูงกว่า 7 เมตร ตัวแทนเทพเจ้าแห่งภูเขาทั้งสามลูกของนิกโก้ ยืนอยู่ในห้องสลัวที่กลิ่นธูปลอยอบอวล — เป็นภาพที่ทำให้คนเงียบลงโดยอัตโนมัติ ใกล้กันมีสวนญี่ปุ่น โชโยเอ็น (Shoyoen) ที่ออกแบบรอบบ่อน้ำ เดินวนชมได้สบายๆ สวยมากช่วงใบไม้แดง

เอาจริงๆ คนส่วนมากมาโทโชกุแล้วรีบกลับ ไม่ทันรู้ว่าเดินต่ออีกไม่กี่นาทีคือศาลเจ้าฟุตาราซัง — ศาลเจ้าที่เก่าแก่ที่สุดในนิกโก้ ก่อตั้งราวปี 767 บูชาเทพเจ้าแห่งภูเขาทั้งสามลูก (Nantai, Nyoho, Taro) ที่เป็นต้นกำเนิดความศักดิ์สิทธิ์ของพื้นที่นี้ บรรยากาศต่างจากโทโชกุอย่างชัดเจน — เงียบ ร่มครึ้ม ไม่อลังการแต่ขลัง มีต้นซีดาร์ยักษ์ บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ และทางเดินหินปูพื้นนุ่มด้วยมอส คนญี่ปุ่นมาขอพรเรื่องคู่ครองและโชคลาภที่นี่เป็นพิเศษ เข้าเขตหลักฟรี (บางจุดในมีค่าเข้าเล็กน้อย)

แอบกระซิบว่าถ้าอยากหนีฝูงคนรอบศาลเจ้า ที่นี่คือคำตอบ — คันมังกาฟุจิคือหุบเขาเล็กๆ ที่แม่น้ำไดยะไหลผ่านโขดหินภูเขาไฟ ริมเส้นทางเดินยาวราว 100 เมตร มีพระจิโซหินเกือบ 70 องค์เรียงเป็นแถว แต่ละองค์สวมหมวกถักและผ้ากันเปื้อนสีแดงที่ชาวบ้านนำมาถวาย จิโซคือพระโพธิสัตว์ผู้คุ้มครองเด็กและนักเดินทาง คนเรียกแถวนี้ว่า "บาเกะจิโซ" (พระผี) เพราะมีตำนานว่านับจำนวนกี่ครั้งก็ได้ตัวเลขไม่เท่ากัน บรรยากาศสงบ ขรึม โดยเฉพาะช่วงใบเมเปิลแดงตัดกับหินมอสเขียว — ไม่มีค่าเข้า เดินสบายๆ

เคยเจอน้ำตกที่เสียงดังจนต้องตะโกนคุยกันไหม — เคกอนเป็นแบบนั้น น้ำจากทะเลสาบชูเซ็นจิดิ่งลงหน้าผาหินภูเขาไฟสูง 97 เมตรเป็นสายเดียว กระทบพื้นเป็นละอองฟุ้งทั้งหุบเขา จุดชมวิวด้านบนดูฟรี แต่ถ้าอยากเห็นเต็มสายให้ลงลิฟต์ลึกเกือบ 100 เมตรไปจุดชมวิวด้านล่างที่อยู่ระดับฐานน้ำตก ค่าลิฟต์ราว ¥570–600 คุ้มมาก เพราะได้ยืนตรงหน้าและรู้สึกถึงแรงน้ำ ช่วงสวยที่สุดคือกลางถึงปลายตุลาคมที่ใบไม้รอบหน้าผาแดงฉาน และหน้าหนาวที่น้ำบางส่วนแข็งเป็นน้ำแข็ง

ทะเลสาบชูเซ็นจิเกิดจากลาวาภูเขาไฟ Nantai ปิดกั้นหุบเขาเมื่อราว 20,000 ปีก่อน ทำให้กลายเป็นทะเลสาบบนที่สูง 1,269 เมตร — อากาศที่นี่เย็นกว่าในเมืองนิกโก้หลายองศา ฤดูร้อนคนหนีร้อนมาพักผ่อน ฤดูใบไม้ร่วงทั้งหุบสีแดงทอง การขึ้นมาต้องผ่าน ทางอิโรฮะซากะ ถนนคดเคี้ยว 48 โค้ง (ตั้งชื่อตามตัวอักษรญี่ปุ่นโบราณ 48 ตัว) ที่ไต่ระดับขึ้น 440 เมตร — แต่ละโค้งมีหมายเลขกำกับ ตัวถนนขาขึ้นกับขาลงแยกเป็นคนละเส้น ใกล้ทะเลสาบยังมีกระเช้า Akechidaira Ropeway ขึ้นจุดชมวิวที่เห็นทั้งน้ำตกเคกอนและทะเลสาบในเฟรมเดียว

ถ้าคุณชอบเดินมากกว่าต่อแถวถ่ายรูป เลยทะเลสาบชูเซ็นจิขึ้นไปอีกหน่อยคือ เซ็นโจกาฮาระ ที่ราบชุ่มน้ำกว้างใหญ่บนความสูงราว 1,400 เมตร ชื่อแปลว่า "ทุ่งสนามรบ" จากตำนานเทพเจ้าภูเขาสองลูกสู้กัน มีทางเดินไม้ยกพื้น (boardwalk) ตัดผ่านทุ่งหญ้าและบึง เดินสบายไม่ชัน เห็นภูเขา Nantai เป็นฉากหลัง ระหว่างทางจากชูเซ็นจิขึ้นมายังผ่าน น้ำตกริวซุ (Ryuzu) ที่น้ำไหลซอยผ่านโขดหินเป็นรูปหัวมังกร — สวยเป็นพิเศษช่วงใบไม้แดงต้นตุลาคม เส้นทางนี้เหมาะกับคนค้างคืนที่นิกโก้และอยากใช้วันเต็มบนเขา