10 เมนูที่ต้องลอง ก่อนออกจากกังกุน
เรียงตามความเป็นเอกลักษณ์ของยูคาทานและทะเลแคริบเบียน
1
มื้อที่สดที่สุดของเมืองชายฝั่ง — ปลาหรืออาหารทะเลดิบหั่นชิ้นหมักในน้ำมะนาว (lime) จนเนื้อ "สุก" ด้วยกรด แล้วคลุกหัวหอม มะเขือเทศ ผักชี และพริก habanero รสเปรี้ยวสด เผ็ดนิดๆ เย็นชื่นใจในอากาศร้อน กินคู่ tostada (ตอร์ติญาทอดกรอบ) หรือแครกเกอร์ ที่กังกุนใช้อาหารทะเลแคริบเบียนสดทุกวัน ทั้งปลา กุ้ง และปลาหมึก เป็นมื้อเบาๆ ที่ต้องลอง สั่งในร้านที่คนเยอะและขายดี (หมุนเวียนเร็ว = สด)
2
ทาโกส์ที่ดังที่สุดของเม็กซิโก — หมูหมักพริกแห้งและ achiote เสียบเป็นแท่งใหญ่บนไม้แนวตั้ง (trompo) ย่างหมุนคล้ายเคบับ มีสับปะรดเสียบบนยอด คนทำเฉือนหมูบางๆ ลงตอร์ติญาข้าวโพดเล็ก โรยหัวหอม ผักชี และสับปะรดหั่นเต๋า บีบมะนาวและซัลซา รสหวานเค็มเผ็ดกลมกล่อม กินตอนกลางคืนที่ taquería ในเมือง สั่งทีละหลายจานเพราะจานเล็ก ราคาถูกมาก — นี่คือสตรีทฟู้ดเม็กซิกันแท้ๆ ที่ห้ามพลาด
3
เมนูประจำยูคาทานที่ห้ามพลาดในกังกุน — หมูหมักเครื่องเทศ achiote (annatto สีแดงส้ม) กับน้ำส้มเปรี้ยว ห่อใบตอง อบช้าจนนุ่มฉีกเป็นเส้น (ดั้งเดิมอบใต้ดินในหลุม "pib") สีแดงสวย หอมเครื่องเทศ รสเปรี้ยวกลมกล่อม เสิร์ฟกับตอร์ติญา หัวหอมแดงดอง (ทำกับ habanero) และซัลซาเผ็ด ทำเป็นทาโกส์หรือ torta (แซนด์วิช) อิ่มอร่อย เป็นจานที่บอกเล่าวัฒนธรรมมายาได้ดีที่สุด หากินมื้อเช้า-กลางวันในร้านยูคาทาน
4
ญาติของเซวิเช่แต่เผ็ดและสดกว่า — กุ้งดิบสดผ่าหมักในน้ำซอสพริก (มักเป็น serrano หรือ habanero) บดกับมะนาวและผักชี รสเผ็ดจัดเปรี้ยวสด เสิร์ฟทันทีไม่ปล่อยให้ "สุก" นานแบบเซวิเช่ จึงได้เนื้อกุ้งสดกรุบ ใส่แตงกวาและหัวหอมแดงหั่นบาง สีเขียว (verde) จากพริกสด หรือสีแดงจากพริกแห้ง เป็นเมนูสำหรับคนชอบรสจัดและของทะเลสด กินคู่เบียร์เย็นๆ หรือมาร์การิตา ระวังความเผ็ด — habanero ของยูคาทานแรงจริง
5
ของหวานริมทางที่เป็นยูคาทานแท้ — แป้งเครปทำสดบนเตาเหล็กจนกรอบ ใส่ไส้ที่แปลกแต่อร่อย: ชีส Edam (ชีสดัตช์ที่ยูคาทานนิยม) กับ Nutella, นมข้น, หรือเนยถั่ว แล้วม้วนเป็นแท่งกรอบ รสหวานเค็มจากชีสผสมหวานจากไส้ ฟังดูแปลกแต่ลองแล้วติดใจ ขายตามรถเข็นและจัตุรัสในเมืองตอนค่ำ เป็นของกินเล่นหลังมื้อค่ำที่เด็กและผู้ใหญ่ยูคาทานชอบ ราคาถูกและสนุก ลองแบบคลาสสิก Nutella+ชีส ก่อน
6
สตรีทฟู้ดเม็กซิกันคลาสสิก — เมล็ดข้าวโพดต้มในถ้วย ราดมายองเนส โรยชีส cotija (ชีสเค็มร่วน) ผงพริก และบีบมะนาว เป็นเวอร์ชันถ้วยของ elote (ข้าวโพดย่างเสียบไม้) ที่กินง่ายกว่าระหว่างเดิน รสหวานจากข้าวโพด เค็มจากชีส เปรี้ยวจากมะนาว และเผ็ดจากพริก เข้ากันดีพอดี ขายตามรถเข็นและตลาดทั่วเมือง เป็นของกินเล่นราคาถูกที่กินได้เรื่อยๆ บอกคนขายว่าใส่พริกน้อยถ้าไม่ชอบเผ็ด
7
กังกุนติดทะเลแคริบเบียน อาหารทะเลจึงสดและหลากหลาย — ปลาทั้งตัวย่าง (pescado a la talla) กุ้งทอดกระเทียม (camarones al mojo de ajo) ปลาหมึก หอย และ pulpo (ปลาหมึกยักษ์) ลองเมนู Tikin Xic ปลาย่างหมัก achiote ห่อใบตอง สไตล์ยูคาทานที่หาที่อื่นยาก ร้านอาหารทะเลใน Downtown และตลาด Mercado 28 เสิร์ฟสดในราคาท้องถิ่น (ถูกกว่า Hotel Zone มาก) กินคู่ข้าว ถั่ว และตอร์ติญา เป็นมื้อที่คุ้มค่าและสดที่สุดของเมืองชายฝั่ง
8
เครื่องดื่มประจำชาติเม็กซิโกที่ดื่มในกังกุนแล้วเข้ากับบรรยากาศที่สุด — เตกีลา (หรือ mezcal) ผสมน้ำมะนาวและ Cointreau เสิร์ฟในแก้วขอบเกลือ เย็นชื่นใจ เปรี้ยวหวานกลมกล่อม มีทั้งแบบ on the rocks และปั่น (frozen) รสผลไม้อย่างมะม่วงและสตรอว์เบอร์รีก็มี ลองมาร์การิตา mezcal ที่หอมควันเฉพาะตัว หรือ paloma (เตกีลา+เกรปฟรุต) ที่คนเม็กซิกันนิยมไม่แพ้กัน เป็นเครื่องดื่มที่ต้องลองคู่อาหารทะเลริมหาด — แต่ดื่มอย่างมีสติในอากาศร้อน
9
ของกินเล่นยูคาทานที่นักท่องเที่ยวมักไม่รู้จัก — ตอร์ติญาข้าวโพดทอดที่ "ยัด" ถั่วดำบดอยู่ข้างใน (เป็นเอกลักษณ์) ทอดจนกรอบ แล้ววางหน้าด้วยไก่งวงหรือไก่ฉีก (cochinita ก็ได้) อะโวคาโด มะเขือเทศ และหัวหอมแดงดอง รสกรอบนอกนุ่มใน หอมถั่วและเครื่องเทศ คล้าย salbutes (แต่ salbutes ตอร์ติญานุ่มไม่ยัดถั่ว) สั่งคู่กันลองทั้งสองได้ เป็นอาหารท้องถิ่นแท้ที่หากินในร้านยูคาทานและตลาด ราคาถูก กินเป็นมื้อเบาหรือของว่าง
10
ซุปประจำยูคาทานที่อบอุ่นและสดชื่นในเวลาเดียวกัน — น้ำซุปไก่ใสปรุงด้วยมะนาวพันธุ์ท้องถิ่น (lima ที่หอมต่างจากมะนาวทั่วไป) ใส่ไก่ฉีก มะเขือเทศ พริก และโรยตอร์ติญาทอดกรอบ (totopos) ด้านบน รสเปรี้ยวสดหอมมะนาว ซดร้อนๆ ชื่นใจ เป็นเมนูเรียกน้ำย่อยหรือมื้อเบาที่บอกเล่าครัวยูคาทานได้ดี ต่างจากซุปเม็กซิกันทั่วไปด้วยกลิ่นมะนาวเฉพาะตัว ลองในร้านยูคาทานดั้งเดิม สั่งคู่ panuchos หรือ cochinita เป็นมื้อยูคาทานครบเครื่อง