กินอะไรดีที่เชียงใหม่
11 ของต้องลอง ตั้งแต่ข้าวซอยถึงของกินในตลาด

นี่คือจานที่เชียงใหม่ถูกจดจำ บะหมี่ไข่ในน้ำแกงกะทิสีทองที่หอมเครื่องแกงและผงกะหรี่ ได้กลิ่นอายพม่าและจีนยูนนาน เส้นในชามนุ่ม แล้วโรยทับด้วยเส้นบะหมี่ทอดกรอบให้ได้สองสัมผัส ใส่ไก่หรือเนื้อตุ๋นจนนุ่ม วิธีกินแบบคนเหนือ: บีบมะนาว ตักผักกาดดองและหอมแดงซอยลงไป คนให้เข้ากันแล้วซดร้อนๆ รสเปรี้ยว เค็ม มัน หอม ครบในชามเดียว เป็นจานที่กินง่ายและถูกใจคนแทบทุกคน

ถ้าข้าวซอยคือมื้อหลัก ไส้อั่วคือของกินคู่ครัวที่คนเชียงใหม่ขาดไม่ได้ ไส้กรอกหมูสับคลุกเครื่องแกงและสมุนไพรแน่นๆ ทั้งตะไคร้ ใบมะกรูด พริกแกง ขมิ้น แล้วยัดไส้ม้วนเป็นวง ย่างบนเตาถ่านจนหนังตึงหอมไหม้นิดๆ กัดคำแรกจะเจอความหอมของสมุนไพรกับความฉ่ำของหมู รสเค็มเผ็ดกำลังดี กินเล่นก็ได้ กินกับข้าวเหนียวก็อร่อย หาซื้อได้ทั่วตลาดเชียงใหม่ ซื้อร้อนๆ จากเตาย่างอร่อยที่สุด

น้ำพริกหนุ่มคือหัวใจของสำรับอาหารเหนือ พริกหนุ่ม (พริกเขียวเม็ดยาว) เผาไฟจนนุ่มหอม แล้วตำกับกระเทียม หอม และเกลือ จนได้เนื้อเนียนสีเขียว รสเผ็ดอ่อนๆ หอมกลิ่นเผา กินคู่กับ แคบหมู แผ่นกรอบ ผักนึ่งอย่างถั่วฝักยาว ฟักทอง และมะเขือ จิ้มแล้วกินกับข้าวเหนียวเป็นมื้อที่เรียบง่ายแต่ติดใจ บอกเลยว่านี่คือรสบ้านๆ ของเชียงใหม่ที่คนท้องถิ่นกินกันทุกวัน เผ็ดกำลังดีและปรับได้ตามร้าน

แกงที่ได้อิทธิพลจากพม่าและกลายเป็นจานล้านนาเต็มตัว หมูสามชั้นและหมูติดมันชิ้นใหญ่เคี่ยวในน้ำแกงข้นกับเครื่องแกงฮังเล ขิงซอย กระเทียมดอง และมะขามเปียก จนได้รสเปรี้ยวหวานเค็มกลมกล่อม เนื้อหมูนุ่มเปื่อยจนแทบละลาย ไม่เผ็ดมาก หอมเครื่องเทศแบบอบอุ่น เป็นแกงที่นิยมทำในงานบุญและงานเลี้ยงของคนเหนือ กินกับข้าวสวยร้อนๆ หรือข้าวเหนียวก็เข้ากัน เป็นอีกจานที่กินง่ายสำหรับทุกคน

จานเส้นประจำถิ่นเหนือที่หากินง่ายในตลาดเช้า ขนมจีนราดน้ำซุปสีแดงส้มที่ต้มจากมะเขือเทศ พริกแกง และกระดูกหมู ใส่ดอกงิ้วแห้ง (ที่ให้รสและสีเฉพาะตัว) มะเขือเทศลูกเล็ก และเลือดหมูก้อนนุ่ม รสเปรี้ยวอมเผ็ดกลมกล่อม กินคู่จานผักสด ถั่วงอก กะหล่ำ และมะนาว บอกตรงๆ ว่าสูตรดั้งเดิมมีเลือดหมูเป็นพระเอก ใครไม่คุ้นลองบอกร้านได้ แต่ถ้าเปิดใจจะเจอรสถิ่นเหนือแท้ที่อร่อยหนักแน่น

มื้อจานเดียวที่คนเชียงใหม่กินกันทั้งวัน ขาหมูตุ๋นในน้ำพะโล้จนเนื้อเปื่อยนุ่มและหนังกลายเป็นวุ้นใส ราดบนข้าวสวยร้อนๆ ตักน้ำพะโล้หอมเครื่องพะโล้ราดให้ชุ่ม เสิร์ฟคู่ผักกาดดองเปรี้ยว ผักคะน้าลวก ไข่พะโล้ และพริกน้ำส้มแซ่บๆ ที่ตัดความมัน เจ้าที่ดังที่สุดคือร้านข้าวขาหมูประตูช้างเผือกที่คนเรียกว่า "ป้าใส่หมวกคาวบอย" ขายตอนเย็นถึงดึก คนต่อคิวยาวเกือบทุกวัน เป็นมื้อง่ายๆ ที่อิ่มและถูก

อาหารเหนือกินคู่ข้าวเหนียวเป็นหลัก ไม่ใช่ข้าวสวยเหมือนภาคกลาง ข้าวเหนียวนึ่งในไหหรือกระติบไม้ไผ่จนสุกหอมนุ่ม ปั้นเป็นคำด้วยมือแล้วจิ้มน้ำพริกหนุ่ม จิ้มน้ำพริกอ่อง หรือกินคู่ไส้อั่วและแคบหมู ความสนุกของการกินอาหารเหนือคือการปั้นข้าวเหนียวจิ้มกับข้าวหลายๆ อย่างในสำรับ บอกเลยว่าถ้าได้ลองกินแบบนี้สักมื้อจะเข้าใจวิถีกินของคนเหนือทันที กระติบข้าวเหนียวยังเป็นภาพจำของมื้ออาหารล้านนาที่อบอุ่นเป็นกันเอง

ลาบเหนือไม่เหมือนลาบอีสาน — ไม่ใส่ข้าวคั่วและน้ำปลาแบบนั้น แต่ใช้ "พริกลาบ" ที่เป็นเครื่องเทศคั่วบดรวมหลายสิบอย่าง คลุกกับเนื้อหมูหรือเนื้อสับ ได้รสเข้มหอมเครื่องเทศซับซ้อน เผ็ดอุ่นๆ ไม่เปรี้ยว กินคู่ผักสด สะระแหน่ และแคบหมู มีทั้งแบบลาบคั่ว (ผัดให้สุก) และลาบดิบสำหรับคนถิ่น บอกตรงๆ ว่าสูตรดั้งเดิมบางเจ้ามีเครื่องในผสม ใครไม่คุ้นเลือกลาบคั่วหมูแบบสุกจะกินง่ายกว่า เป็นจานที่เผยรสล้านนาแท้ได้ดีมาก

สองจานบ้านๆ ที่เจอบ่อยในสำรับเหนือ แกงขนุน (แกงบ่าหนุน) คือแกงขนุนอ่อนหั่นชิ้นต้มกับกระดูกหมู มะเขือเทศ และเครื่องแกงเหนือ รสกลมกล่อมหอมใบแมงลัก คนเหนือถือว่าเป็นแกงมงคลเพราะ "หนุน" หมายถึงเกื้อหนุน ส่วน น้ำพริกอ่อง คือน้ำพริกหมูสับกับมะเขือเทศผัดจนได้สีส้มสวย รสเปรี้ยวหวานเค็มอ่อนๆ คล้ายซอสโบโลเนสเวอร์ชันเหนือ กินคู่ผักสดและข้าวเหนียว เป็นจานที่เด็กกินได้ ผู้ใหญ่กินเพลิน เหมาะกับคนที่อยากลองอาหารเหนือแบบไม่เผ็ด

ของหวานไทยที่ฝรั่งหลงรักและหากินง่ายทั่วเชียงใหม่ ข้าวเหนียวมูนกับกะทิจนหอมมันนุ่ม วางคู่มะม่วงสุกหั่นชิ้น (น้ำดอกไม้หรืออกร่องที่หวานฉ่ำ) ราดกะทิข้นๆ โรยถั่วทองคั่วนิดหน่อย กัดคำที่ได้ทั้งข้าวเหนียวอุ่นๆ มะม่วงเย็นหวาน และกะทิเค็มมันตัดกันพอดี อร่อยที่สุดช่วงหน้าร้อน (มี.ค.–พ.ค.) ที่มะม่วงออกเยอะและหวานจัด หาซื้อได้ตามตลาด ถนนคนเดิน และร้านของหวานในเมือง บอกเลยว่าเป็นของหวานปิดมื้อที่ไม่ควรพลาด

เชียงใหม่ไม่ได้มีแค่ของกิน แต่ยังเป็นเมืองกาแฟตัวจริงของไทย เมล็ดอาราบิก้าปลูกบนดอยสูงทางเหนืออย่างดอยช้าง ดอยสะเก็ด และดอยปู่หมื่น แล้วคั่ว–สกัดในคาเฟ่ทำมือทั่วเมือง โดยเฉพาะย่าน นิมมานเหมินท์ ที่เต็มไปด้วยร้านกาแฟสเปเชียลตี้ บาริสต้าฝีมือดี และลาเต้อาร์ตสวยๆ ร้านที่คนพูดถึงบ่อยมี Ristr8to (เจ้าของแชมป์ลาเต้อาร์ตโลก) Graph Café และ Akha Ama Coffee ที่ใช้เมล็ดจากชุมชนอาข่า การนั่งจิบกาแฟดอยในคาเฟ่เชียงใหม่เป็นกิจกรรมที่พลาดไม่ได้ ราคาราว ฿60–120 ต่อแก้ว